Turners eerbetoon aan Aelbert Cuyp betekende doorbraak in zijn carrière: 'Meest complete werk van een genie dat ik ooit zag'
In dit artikel:
Joseph Mallord William Turner liet zich in 1817 door Dordrecht inspireren en maakte daar één van zijn meesterwerken: De aankomst van de pakketboot tussen Dordrecht en Rotterdam. Het doek van ruim tweeënhalve meter is het stralende middelpunt van de tentoonstelling Water en Licht in het Dordrechts Museum en markeerde destijds Turners eerste grote doorbraak. Hij gebruikte toen nieuwe gele en oranje pigmenten om de gouden ochtendzon op de stompe toren van de Grote Kerk en het beurtschip De Zwaan op spiegelend water vast te leggen; tijdgenoten reageerden destijds laaiend enthousiast en collega’s waren overdonderd.
Dat het schilderij na bijna twee eeuwen eindelijk weer in de stad te zien is waar het ontstond, is bijzonder: sinds 1977 behoort het werk tot de collectie van het Yale Center for British Art, dat nu ongeveer tien Turners voor de 250ste geboortedag van de kunstenaar uitleende aan Dordrecht. De expositie toont zowel vroeg-romantische riviergezichten als de steeds meer abstract aandoende zeegezichten uit Turners latere periode — werken die zijn reputatie als voorloper van het impressionisme bevestigen. Turner zocht extreem spektakel op; hij zou zich zelfs aan een mast hebben vastgebonden om stormen mee te maken, waardoor zijn atmosfeerwerking soms destijds op tegenstand stuitte.
Om Turners invloed op de hedendaagse kunst te benadrukken zijn zijn doeken gekoppeld aan het werk van de Nederlandse lichtkunstenaar Nicky Assmann. Haar installaties brengen natuurverschijnselen zoals noorderlicht of verzengende zon op een hedendaagse, zintuiglijke manier naar de museumzalen en vormen een hedendaagse weerklank van Turners fascinatie voor water en licht.
De tentoonstelling is te zien in het Dordrechts Museum tot en met 14 juni. Turner wordt in Groot-Brittannië nog steeds gezien als een sleutelfiguur in de modernisering van de schilderkunst — iets dat onder meer blijkt uit de naar hem vernoemde Turner Prize voor hedendaagse kunst.