Tsjerkepaad: het onderschatte zomerevenement van Fryslân

In dit artikel:

Fryslân heeft naar eigen zeggen de hoogste kerkdichtheid van West-Europa en ook dit jaar openen honderden gebedshuizen hun deuren voor Tsjerkepaad, het zomerevenement waarin dorps- en stadskerken gastvrij worden opengesteld voor bezoekers. Van zaterdag 4 juli tot en met 12 september doen 250 kerken mee; de aftrap is op zaterdag 27 juni in Lemmer (Tsjerke oan it Dok) en het seizoen wordt afgesloten op 19 september in de Oosterkerk in Kollum.

Het gezamenlijke thema voor 2026 luidt ‘Er zit muziek in de kerk’. Drie betrokkenen schetsen uiteenlopende, maar elkaar aanvullende beelden van wat muziek in kerken betekent. Douwe Visser, sinds 2025 voorzitter van Stichting Tsjerkepaad, benadrukt dat muziek de levensadem van een kerk is: het maakt een gebouw tot een plaats van beleving en ontmoeting. Visser, zelf pianist, cantor en predikant, vindt dat muziek zowel kracht als waardigheid aan diensten en concerten geeft, maar hij waarschuwt ook voor het voortdurend hard spelen; stilte en verstilling blijven belangrijke functies van een kerkgebouw.

Hanneke Dijkstra, scriba van de Classis Fryslân, koppelt muziek aan bestaansrecht en troost. Zij zingt al haar leven en vertelt hoe de liturgische invulling van diensten is veranderd — minder orgel, meer variatie aan instrumenten en zangbronnen — maar dat de lofzang voortleeft, ook buiten traditionele kerkgangers om. Voor Dijkstra is samen zingen helend en verbindend; projecten als Lûd met duizenden deelnemers tonen volgens haar de energie en maatschappelijke waarde van muziek in de Friese kerken. Zij tipt enkele gerestaureerde of opmerkelijke gebouwen om te bezoeken: de Alexanderkerk in Rinsumageast, de Martinikerk in Sneek en de Doarpstjerke in Surhuisterveen.

Atze Jan de Vries, directeur van Stichting Alde Fryske Tsjerken, ziet Tsjerkepaad als een bescheiden maar betekenisvol zomerfenomeen: op zaterdagen trekken tienduizenden mensen door Fryslân om kerken te bezoeken en daar gastvrij te worden ontvangen door vrijwilligers. De Vries prijst de inzet van die vrijwilligers en wijst erop dat veel kerken veel lege tijd hebben, waarop creatieve herbestemming of extra activiteiten mogelijk zijn. Voor hem is duidelijke erfgoedwaarde een belangrijke reden waarom kerken blijven tellen in landschap en gemeenschap; muziek in een kerk voegt bovendien context en beleving toe die een schouwburg niet altijd kan bieden. Hij noemt de Sint Annakerk in Hantumhuzen als voorbeeld van een verrassend fraai interieur dat het bezoeken waard is.

Praktische informatie: de openingsbijeenkomst in Lemmer begint om 14.00 uur met muziek, sprekers (onder wie voorzitter Visser en Commissaris van de Koning Arno Brok) en een hapje en drankje. Deelnemende kerken zijn twee maanden lang op zaterdagen open voor publiek; wie wil kan meer informatie en het programma vinden op www.tsjerkepaad.nl.