Troost en geestelijke verdieping in prachtige roman van Georgi Gospodinov

In dit artikel:

Georgi Gospodinov, de Bulgaarse schrijver die internationaal doorbrak met onder meer Schuilplaats voor andere tijden (winnaar van de International Booker Prize), publiceert een ingetogen maar indringende roman over ouder worden, zorg en geloof. In Bulgarije heet het boek De tuinman en de dood; in het Nederlands verscheen het als De dood en de tuinman.

De verteller, Dinjo, en zijn broer zien hoe hun vader — die toevallig dezelfde naam draagt — lichamelijk aftakelt. De vader weigert zich zonder verzet aan het einde over te geven: hij zoekt geruststellende medische uitspraken en verlengt zijn bestaan vooral via het ritueel van tuinieren. Het jaarritme van zaaien, schoffelen en oogsten geeft hem zin en draagt bij aan zijn identiteit; de tuin en zijn zorg daarvoor houden elkaar in leven. Voor zijn kleinkinderen koestert hij speciale tederheid en hij deelt met hen op nuchtere wijze de wonderen van de aarde. Ook de christelijke feesten en dorpstradities zijn voor hem houvast: zijn geloof is verweven met onderlinge verbondenheid en het seizoensleven.

Dinjo volgt deze confrontatie tussen levenskunst en naderende dood met liefde en bewondering, maar ook met vrees. Hij beschrijft het dagelijkse tuinwerk en de vader-zoonrelatie met subtiele observaties en bij tijden bijbelse bespiegelingen — bijvoorbeeld over Jozef als vaderfiguur — waardoor het verhaal meer wordt dan een familieroman: het is een ethische reflectie over zorg, trouw en sterfelijkheid.

De roman ontroert zonder sentimentalisme en vestigt aandacht op waardigheid in het verval. Vertaling: Hellen Kooijman; uitgever: Ambo|Anthos; prijs: €23,99.