Tineke Huizinga en Auke van der Goot stemmen dinsdag over omstreden asielwetten: 'De kwaliteit hâldt net oer'
In dit artikel:
Dinsdag beslist de Eerste Kamer over twee omstreden, strengere asielwetten die het aantal asielzoekers in Nederland moeten verminderen. In Den Haag werd het debat de afgelopen week scherp gevolgd: demonstraties voor het senaatsgebouw, een wake in de Kloosterkerk en veel media-aandacht. Minister Bart van den Brink (CDA) verdedigde de voorstellen, maar zowel de Raad van State als politie, IND, kerken en maatschappelijke organisaties uiten stevige kritiek op de uitvoerbaarheid en de menselijke gevolgen.
Kern van de wetsplannen: invoering van een tweestatusstelsel (A-status voor individueel vervolgden en B-status voor oorlogsvluchtelingen), flink aangescherpte regels voor gezinshereniging (alleen kerngezin, langere wachttermijnen en inkomenseisen), verkorting van de eerste tijdelijke verblijfsvergunning van vijf naar drie jaar en strafbaarstelling van verblijf na uitzetting voor zogenoemde ‘hardnekkige terugkeerfrustreerders’. De Raad van State noemde de wetten slordig voorbereid en voorziet dat ze niet per se tot minder instroom leiden maar juist tot een lawine aan extra procedures en een grotere druk op IND en rechtspraak.
Senatoren Auke van der Goot (OPNL) en Tineke Huizinga (CU) leggen uit waarom zij tegen zijn: ze vinden de tekst onzorgvuldig en juridisch problematisch, vrezen dat de wet verwarring en angst veroorzaakt (bijvoorbeeld waardoor mensen hulp mijden of kinderen geweigerd worden op scholen) en wijzen op dubbele discriminatie van bijvoorbeeld lhbtiq+-mensen of partners die in veel landen niet kunnen trouwen. Ook het feit dat de strengere regels ook voor lopende aanvragen gaan gelden, vinden zij onrechtvaardig: procedures bij de IND duren vaak al lang door personeelstekorten, en nieuwe eisen die achteraf worden opgelegd betekenen grote nadelen voor aanvragers.
Beide senatoren verwerpen het tweestatusstelsel: het onderscheid tussen A- en B-status bestaat al, maar het verminderen van rechten voor B-statushouders is volgens hen een politieke keuze die de problemen eerder naar de rechtszaal verschuift. Van der Goot waarschuwt dat het systeem extra procedures al eerder is geprobeerd en werd afgeschaft omdat het niet werkt. Huizinga noemt de wetten “rammelig” en vreest mensenrechtelijke problemen.
Politiek gezien is de stemming spannend door een aanpassing (novelle) die hulp aan ongedocumenteerden expliciet vrijwaart van strafbaarstelling; de PVV heeft aangekondigd op die novelle tegen te stemmen, waardoor die mogelijk één stem tekortkomt. Zonder de novelle zou een ruimere strafbaarstelling van kracht blijven, iets wat het CDA moeilijk kan accepteren. Van der Goot zou met zijn stem doorslaggevend kunnen zijn, maar houdt zijn beslissing voorlopig voor zich; hij en Huizinga zelf stemmen uiteindelijk tegen de hoofdwetten. De uitkomst blijft dus onzeker en hangt mogelijk af van afwegingen van enkele fracties of zelfstandige senatoren.