Tegen de stroom in vond Gerda (94) uit Dronryp haar geluk en liefde bij Hilda

In dit artikel:

Gerda Tolk (geboren in Alphen aan den Rijn) overleed op 17 april in de Herbergier in Dronryp, na een leven waarin ze zich inzet voor kerk, ouderen en de roze gemeenschap. Haar levensloop werd gevormd door vroeg verlies — kort na de oorlog verongelukte haar vader — waardoor zij als oudste van vier kinderen een opvoedende rol kreeg. Ze werkte als onderwijzeres en trouwde in 1959 met dominee Jan Zagema; in 1961 werd hun zoon IJde Jan geboren. Hoewel het huwelijk geen liefdesrelatie was, vervulde ze jarenlang de rol van predikantsvrouw.

Als tiener had Gerda al gevoelens voor vrouwen, maar religieuze en maatschappelijke taboes noopten haar jarenlang tot het verbergen van haar geaardheid. Op haar vijftigste ontmoette ze Hilda Bak, diaken en weduwe uit Stiens; die ontmoeting keerde haar leven om. In 1983 maakte Gerda een definitieve keuze: ze verliet haar man, waarmee ze consequenties accepteerde — ze moest stoppen met veel kerkelijke werkzaamheden en verloor het contact met een groot deel van de gemeente; Hilda werd uit de kerkenraad gezet. In Hijum vonden de vrouwen een kerkelijke gemeenschap die hen wel accepteerde; later lieten ze in 1990 in Leeuwarden een bungalow bouwen die ze ‘Nou en’ noemden.

Gerda zette zich intensief in voor oudere lhbt’ers en geloofsgerelateerde thema’s. Ze was medeoprichter van Rozee, de seniorengroep van COC Friesland, organiseerde activiteiten, deed werving en ondersteunde werkgroepen zoals Geloof en Homoseksualiteit en Ouders van homoseksuele kinderen. Voor deze inzet kreeg ze in 2005 het Roze Pompeblêd van Homoplatform Fryslân. In 2016 vertegenwoordigde ze senioren van het COC tijdens het zeventigjarig festijn in Amsterdam en sprak zij kort met koning Willem-Alexander over het belang van goede zorg voor oudere homoseksuelen.

Na de plotselinge dood van Hilda in 2002 bleef Gerda actief in verzorgingstehuizen; ze nam deel aan bijbelgroepen, vieringen en vrijwilligerswerk in Nieuw Mellens en woonde de laatste jaren in de Herbergier te Dronryp. Haar uitvaart op 24 april in het kerkje van Huizum trok veel mensen: familie, vrienden en talloze vrijwilligers en medebewoners voor wie zij moeder, oma, zus, tante of vriendin was. Ondanks teleurstellingen binnen kerkelijke kring bleef ze haar geloof trouw combineren met hartstochtelijk activisme voor de rechten en het welzijn van lhbt’ers, vooral ouderen.