Teammanagers Carin (47) en Amanda (49) zien agressie in ziekenhuizen toenemen. 'Je kunt geen risico nemen'
In dit artikel:
Agressie tegen zorgpersoneel neemt in Friese ziekenhuizen duidelijk toe. In Frisius MC (Leeuwarden en Heerenveen) registreerde het jaarverslag over 2025 zo’n 450 meldingen van verbaal of fysiek geweld — ongeveer honderd meer dan het jaar daarvoor — maar teamleiders zeggen dat veel incidenten niet worden vastgelegd omdat medewerkers het (nog) als ‘normaal’ beschouwen. Teammanagers Carin de Haan en Amanda Davenpoort coördineren de commissie Gewenst Gedrag die meldingen analyseert, steun biedt en preventieve maatregelen ontwikkelt.
Voorbeelden variëren van telefonische bedreigingen aan balies tot fysieke aanvallen op de spoedeisende hulp (SEH). Een baliemedewerker kreeg te horen dat iemand “morgen komt knallen”, waarna politie en extra beveiliging werden ingezet en de medewerker zich ziekmeldde. Op de SEH komen vooral in het weekend incidenten voor gerelateerd aan alcohol, drugs en psychiatrische problematiek: vernielingen, brancards als wapen en verpleegkundigen met blauwe plekken. Ook poliklinieken hebben veel last van agressieve telefoontjes van zelfverwijzers die onmiddellijke hulp eisen en dreigen wanneer zij worden terugverwezen naar de huisarts.
Er spelen ook meer subtiele en zorgwekkende problemen: drugsdealers weten patiënten in het ziekenhuis te vinden en medewerkers aarzelen om direct op dealers te handelen uit angst voor escalatie en omdat ze niet in iemands spullen mogen zoeken. Politie wordt soms ingeschakeld, maar is niet altijd beschikbaar.
Als tegenreactie introduceerde Frisius MC een gele/rode-kaartsysteem: een gele kaart is een officiële waarschuwing (eventueel met beveiliging bij afspraken), bij herhaling volgt een rode kaart die toegang ontzegt behalve bij spoed. In 2025 gaf het ziekenhuis 43 gele en 9 rode kaarten; in het eerste kwartaal van dit jaar stonden daar al 13 gele en 5 rode kaarten tegenover. Verder zijn sinds kort cursussen ‘omgaan met ongewenst gedrag’ beschikbaar voor al het personeel — niet alleen verpleegkundigen maar ook artsen en facilitair medewerkers — en is de beveiliging opgeschaald van één naar twee bewakers per dienst.
Andere Friese ziekenhuizen herkennen het beeld. Nij Smellinghe registreerde 28 voorvallen in 2025 en 20 dit jaar tot nu toe; Antonius Sneek noteerde 37 meldingen in 2025 en 22 dit jaar. Ook daar krijgen medewerkers trainingen in herkennen, voorkomen en de-escaleren van agressie en worden zij aangemoedigd incidenten te melden.
Davenpoort stelt dat agressie niet bij het werk hoort en dat cultuurverandering nodig is: “Dit ís niet normaal,” zei ze, toen ze collega’s aanspoorde alert te zijn op elkaar. De Haan en anderen wijzen erop dat het probleem verder reikt dan ziekenhuizen; het raakt normen en waarden in de samenleving en vraagt samenwerking met huisartsen, ggz en gemeenten — en mogelijk aandacht in opvoeding en onderwijs — om structureel te verminderen.