Te min lêzers? Dan is it no tiid foar aksje

In dit artikel:

De Friese literatuur verkeert volgens schrijver Abe de Vries niet in noodtoestand die met dramatiek moet worden aangedikt, maar wel in een serieus verval dat om een gerichte aanpak vraagt. Hij reageert op kritiek van Pier Bergsma—die in Goeie.frl opperde “We moeten de moed er maar in houden” naar aanleiding van een opiniestuk van 13 mei—en stelt dat relativering alleen het probleem niet oplost: het aantal lezers is structureel te laag en daar moet over worden nagedacht.

De Vries wijst erop dat het Fries altijd een kleine lezersmarkt heeft gehad, maar dat nieuw is de rol van een semi-overheidscultuur die media, agenda’s en subsidiekanalen regisseert. Daardoor is het literaire veld versnipperd geraakt in beleidsgerichte, gefinancierde “tuintjes” van instituten en stichtingen, met als gevolg dat veel ruimte voor vrije, autonome literatuur is ingeleverd. Tijdschriften, clubs, programma’s en zelfs een literatuurmuseum functioneren soms meer als instrumenten van meertalige beleidsdoelen of als podiums voor politiek-correcte, multimedia evenementen waarbij het Frysk slechts één element is.

Die institutionele fragmentatie maakt ook het begrip ‘Fryske literatuer’ vager: er ontstaat discussie over wat daar wel of niet onder valt, onder meer doordat sommige organisaties pleiten om ook Nederlandstalige werken in het Friese circuit te betrekken. Tegelijk missen kritische reflectie en inhoudelijk debat over literatuur en podiumkunsten op het grote publiekspodium.

Er zijn echter signalen van herstelkracht van onderop: het Skriuwersbûn reikt op 18 juni een essayprijs uit en de Fryske Akademy werkt mee aan een vernieuwd literatuurhistorisch overzicht. De Vries pleit er in essentie voor om de situatie niet te bagatelliseren maar wel te zoeken naar concrete en onafhankelijke vormen van steun, promotie en reflectie zodat Friese literatuur haar identiteit en kritisch vermogen kan behouden. De auteur is Abe de Vries, schrijver en journalist bij het Friesch Dagblad.