Supermarkt laat hem stikken. Wie helpt boer Bram van 300.000 kilo winterwortels af?

In dit artikel:

Akkerbouwer Bram Joostema uit Minnertsga (Friesland) zit met een onverwacht overschot: van vier hectare winterwortels, bedoeld voor een supermarkt via een commissionair, bleef plotseling 300.000 kilo onverkocht achter. De supermarkt veranderde dit seizoen van inkoopstrategie — nieuwe inkopers kopen liever op de vrije markt dan vooraf — en omdat er geen schriftelijk contract lag (wat in de branche volgens Joostema gebruikelijk is), viel de afname weg terwijl de wortels al in de grond zaten.

2025 bleek een uitstekend groeiseizoen, waardoor de oogst zo’n 10% hoger uitviel dan verwacht en de markt al vol zat. Joostema wachtte zo lang mogelijk met rooien in de hoop op kopers, maar moest vlak voor Kerst alsnog oogsten vanwege vorstgevaar. In anderhalve dag haalde hij de partij uit de klei en kon hij, door schuiven met de koelcel en opslag bij collega-boeren, het grootste deel bewaren tot juni — tegen flinke energiekosten. Wegploegen wilde hij niet: "Ik kan het niet allemaal zelf opeten," zei hij, en hij vindt het ongewenst om een gezond product te vernietigen.

Kleine schenkingen bleken onvoldoende, dus schakelde het echtpaar Joostema No Waste Army in, een landelijk initiatief tegen voedselverspilling dat restpartijen helpt afzetten bij consumenten en organisaties. Via hun site kunnen mensen wortels per 10 kilo bestellen; de afhaalmomenten zijn vrijdag 16 en zaterdag 17 januari. Het is de eerste actie van No Waste Army in Friesland. Oprichter Thibaud van der Steen noemt het geval van Joostema uitzonderlijk omdat meestal afgekeurde partijen om kwaliteitsredenen worden aangeboden, maar ziet het toch passen in een groter patroon: boeren zijn vaak afhankelijk van een paar grote afnemers en lopen risico als zaken meer met mensen dan met vaste systemen worden geregeld.

No Waste Army wil de komende weken in totaal een miljoen kilo groenten ‘redden’; recent kwamen veel aanvragen binnen, waaronder grote partijen kool die door het goede seizoen te groot werden. Van der Steen benadrukt dat supermarkten mede verantwoordelijkheid dragen en dat structurele aanpassingen nodig zijn om dit soort gevallen te voorkomen.

Voor Joostema is de gebeurtenis een waarschuwing: hij overweegt of hij volgend jaar opnieuw winterwortels zaait en zegt dat hij in dat geval eerst afspraken op papier wil hebben.