Succesvolle detectiveschrijver Havank uit Leeuwarden snakte naar erkenning, maar verkocht 'dat it slydjage'
In dit artikel:
Hendrikus Frederikus (Hans) van der Kallen (1904–1964), beter bekend als Havank, groeide uit tot mogelijk de meest succesvolle Nederlandse detectiveschrijver ooit, maar verlangde zijn hele leven naar literaire erkenning. Nadat uitgever Abs Bruna zijn eerste aangeboden roman in 1934 aanvankelijk had afgewezen, nam Bruna hem na het overlijden van Ivans (Jakob van Schevichaven) in 1935 toch op in het fonds. Onder het pseudoniem Havank schreef hij vooral avonturen rond de Franse inspecteur Charles C.M. Carlier, bij lezers razend populair maar door hedendaagse kenners kritisch bekeken wat stijl en plot betreft.
Tom Sandijck (71) uit Leeuwarden en Sietse de Vries (70) uit Gytsjerk raakten niet zozeer door de detectives zelf gefascineerd, maar door het turbulente leven van de auteur. Zij organiseren op zondag 1 maart om 14:00 uur een lezing in het Historisch Centrum Leeuwarden (HCL) en brengen in het voorjaar de theatervoorstelling Havank is terug in theater De Bres (voorstellingen eind maart en begin april). De Vries schreef het script; acteur Frank de Wilt speelt de hoofdrol. Toegang tot de lezing is gratis (kaarten via Eventbrite).
Sandijck en De Vries werkten zich de afgelopen jaren in Havanks biografie en oeuvre. Hun conclusie: Havanks taalgebruik, beeldspraak en humor klinken nu vaak gedateerd en kunstmatig, en de plots zijn niet altijd sterk. Tegelijkertijd benadrukken ze dat zijn boeken destijds populair waren omdat er weinig concurrentie was en omdat hij zijn verhalen in het buitenland plaatste — Parijs, Zuid-Frankrijk, Engeland — wat lezers aansprak. Naast het commerciële succes (verkopen worden geschat tussen ongeveer 6 en mogelijk meer dan 10 miljoen exemplaren) had Havank ook kwaliteiten: hij kon sfeer oproepen en zijn verhalen gaven escapisme.
Privé leidde Havank een flamboyant en vaak eenzaam bestaan. Hij reisde veel, verbleef in dure hotels, trouwde met Cynthia Vickers en leefde periodes in Zuid-Frankrijk en op Mallorca met personeel. Tegelijk kampte hij met depressies, drankproblemen en relationele moeilijkheden; zijn levensstijl leverde hem grote schulden op, onder meer een schuld van circa 15.000 gulden bij zijn uitgever. Hij overleed in 1964 aan een hartstilstand in kamer 2 van hotel Amicitia in Leeuwarden, een plek die in zijn leven vaak een rol speelde.
Havank was theatrale aandacht niet vreemd: hij organiseerde publieke rituelen, zoals de uitgedost beschreven wake voor zijn poedel Nicko. Later werd hij door sommigen ontnomen als een egocentrische figuur, maar door zijn lezers wél gewaardeerd. Zijn nagedachtenis blijft levend: jaarlijks herdenkt Stichting Mateor hem op 22 juni met een Havank-dag bij zijn graf; er hangt een gedenkplaat op zijn geboortehuis aan de Wirdumerdijk 41 en in 2020 kreeg een brug in Amsterdam zijn naam. De nieuwe voorstelling en de lezing willen zowel zijn literaire nalatenschap als zijn kleurrijke persoonlijkheid opnieuw zichtbaar maken.