Stroomleiding voor rijke Randstad pijnigt Friese landschap: eis dus eerlijke compensatie | LC commentaar
In dit artikel:
Duizenden bewoners in Friesland wachten al jaren op duidelijkheid over de geplande 380 kV-hoogspanningsverbinding Ens–Vierverlaten, bedoeld om stroom van de Eemshaven via Friesland naar de Randstad te transporteren. De beoogde route komt vermoedelijk bij Surhuisterveen het land binnen, loopt via Burgum onder Leeuwarden door, langs Wirdum en de A32 naar Oudehaske en verder via Weststellingwerf richting Flevoland.
Het provinciebestuur steunde vorig jaar onder protest een regionaal advies waarin wordt geconcludeerd dat de verbinding weinig directe meerwaarde voor de regio heeft, maar wel aanzienlijke maatschappelijke, ecologische en landschappelijke schade kan veroorzaken. Tegelijk speelt het nationaal belang: betere capaciteit voor elektriciteitstransport is volgens Den Haag noodzakelijk voor het hele land.
Een door het kabinet beloofde ontwerp-voorkeursbeslissing zou voor 1 april verschijnen, maar die publicatie is uitgesteld. Netbeheerder TenneT kondigde eerder aan het besluit “voor de zomer” te willen bekendmaken; omwonenden krijgen nader bericht per brief. Juridische stappen van inwoners zijn mogelijk en kunnen vertraging veroorzaken, maar vormen waarschijnlijk geen definitieve blokkade voor aanleg.
Gemeenten en de provincie pleiten voor ondergrondse aanleg om landschaps- en zichtschade te beperken, maar dit lijkt onwaarschijnlijk vanwege kosten en bestuurlijke afwegingen. Wel wordt verwacht dat het Rijk financiële compensatie aanbiedt; in Groningen ging dat al gepaard met een bedrag van 12,5 miljoen euro voor de eerste 40 km, een regeling die veel bewoners als onvoldoende ervoeren.
Leeuwarden, Achtkarspelen en Tytsjerksteradiel eisen daarom fors meer: zij vragen circa 300 miljoen euro in een gebiedsfonds ten behoeve van landschap, economie en toerisme en willen dat bestaande leidingen elders ook ondergronds worden gebracht. Friese bestuurders vinden hun inzet gerechtvaardigd: de extra transportcapaciteit dient vooral andere delen van Nederland, terwijl de lasten lokaal blijven liggen.