Stille ramp op melkveebedrijf in Friesland: blauwtong doodde complete veestapel
In dit artikel:
In 2024 verloor een Friese melkveehouder zijn volledige veestapel nadat het blauwtongvirus via knutten op zijn bedrijf toesloeg. Binnen twee à drie dagen raakten de runderen ernstig ziek: hoge koorts, sloomheid, kreupelheid en ontstoken kroonranden; bij sommige dieren lieten de hoeven zelfs los. Dierenartsen moesten ongeveer zestig koeien laten inslapen en de kadavers werden afgevoerd. Door het verlies van de melkproductie raakte de ondernemer financieel zodanig in de problemen dat verkoop van de boerderij niet voldoende bleek en ruim een jaar later een faillissement volgde.
Het incident illustreert dat blauwtong niet meer als tijdelijke uitbraak kan worden gezien. De ziekte is de afgelopen anderhalf jaar niet opnieuw in Nederland vastgesteld, hoewel er begin dit jaar een geval net over de grens in Duitsland opdook. Brussel heeft daarom per 15 juli de blauwtongvrije status van Europa ingetrokken; in Nederland was die status al sinds september 2023 vervallen na signalen bij schapen en runderen in onder meer Utrecht en Noord‑Holland. In totaal is blauwtong inmiddels in zeker twintig EU-lidstaten vastgesteld.
De omvang van de uitbraak in 2024 was fors: de NVWA registreerde meer dan 11.000 getroffen melkveebedrijven, en volgens Royal GD nam de sterfte onder runderen dat jaar met 42 procent toe tot circa 13.500 dieren. Op de meeste bedrijven bleef de schade beperkt, maar er zijn meerdere zware gevallen, zoals een melkveehouder uit Beilen die ruim negentig dieren verloor door ernstige gezondheidsproblemen gekoppeld aan de ziekte.
Omdat blauwtong niet onder een ruimingsplicht valt, ontbreekt een volledig overzicht van extreme gevallen en bestaat er geen rechtstreekse financiële compensatie uit het Diergezondheidsfonds. Dierenartsen ervaren het emotioneel zwaar: “Als dierenarts wil je dieren beter maken,” zegt Joost van Herten (KNMvD), maar bij ernstig lijden is euthanasie soms de enige humane optie. De curator van het failliete bedrijf spreekt van een drama voor mens en dier en benadrukt de gevolgen voor betrokkenen.
Economisch gezien kan verhoogde sterfte snel grote schade veroorzaken. Accountantsspecialist Rick Hoksbergen wijst erop dat jaarlijks gemiddeld 2–3 procent van de veestapel overlijdt, maar dat bij 5–10 procent extra sterfte de directe schade al boven de 50.000 euro kan uitkomen. Hij rekent voor hoe snel melkinkomsten wegvallen: bij circa 1.500 liter per dag aan productie en een melkprijs rond €0,55–0,60 per liter gaat het om ongeveer €900 aan dagelijkse inkomsten.
Vaccinatie tegen blauwtong is een afweging voor veel houders; de kosten bedragen ongeveer €10 per koe en niet alle boeren achten de baten duidelijk genoeg. Wageningen University & Research, LTO Nederland en Royal GD volgen de situatie nauwgezet en informeren veehouders. Conclusie: blauwtong is niet alleen een diergezondheidsprobleem maar vormt een blijvend financieel en organisatorisch risico voor de melkveehouderij, dat blijvende waakzaamheid, preventieve keuzes en beleidsaandacht vereist.