Steek defensiemiljarden niet in Amerikaanse, maar in Europese industrie | opinie
In dit artikel:
De huidige defensie-uitgaven van Nederland sluizen volgens de auteur het grootste deel van het materieelbudget rechtstreeks naar de Verenigde Staten, terwijl dat geld ook in eigen land of binnen Europa benut zou kunnen worden. Onder het kabinet-Jetten wordt tientallen miljarden extra aan defensie uitgegeven (ongeveer 4.800 euro per werkende Nederlander), maar meer dan 95% van het grote materieel wordt nu in Amerika gekocht. Het Centraal Planbureau berekende dat die bestedingen een verwaarloosbare economische multiplier hebben: Nederlandse banen, patenten en toegevoegde waarde komen er nauwelijks van terug.
De schrijver pleit voor twee veranderingen. Ten eerste: wapensystemen en voertuigen in Nederland of Europa laten produceren. Er zijn al Nederlandse en Europese bedrijven met relevante capaciteit — VDL produceert sinds oktober 2025 drones en onbemande voertuigen in Born, Thales bouwt radars in Hengelo en spelers als Saab en Rheinmetall zijn Europese partners. Dat zou meer werk en kennis in de interne markt houden.
Ten tweede: veel ambitieuzer inzetten op het ontwikkelen van nieuwe, dual-use technologieën die zowel civiele als militaire toepassingen hebben. Voorbeelden zijn een Europees tegenhanger van Starlink of robots die zowel op het slagveld als in de zware industrie functioneren. ASML wordt als casus genoemd: een bedrijf dat mede dankzij overheidssteun uitgroeide tot wereldspeler en strategische technologie in huis haalde.
Internationaal investeren defensieagentschappen stevig in risicovol onderzoek: DARPA geeft jaarlijks miljarden uit, het VK richtte ARIA op en Duitsland SPRIN‑D. In het Nederlandse regeerakkoord staat nu een eenmalige reservering van 500 miljoen euro voor het Nationaal Agentschap voor Disruptieve Innovatie (NADI), maar de auteur vindt dat NADI structureel ongeveer 2 miljard per jaar nodig heeft om echt impact te maken en te voorkomen dat veelbelovende onderzoeksresultaten blijven steken tussen universiteit en durfkapitaal.
De recente NAVO-oefening Egel 2025 toonde bovendien hoe kwetsbaar grootschalig materieel kan zijn tegenover goedkope drones. De oproep is duidelijk: minister Yesilgöz moet NADI snel opzetten en defensiegeld strategischer inzetten, anders vloeit te veel van het extra budget weg naar Amerikaanse leveranciers. Auteur: Simon van Teutem.