Ssssst, stiltegebied! Tien vragen en antwoorden over een sereen fenomeen
In dit artikel:
De Friese politiek wil het aantal officiële stiltegebieden in de provincie verminderen en de regels versoepelen. Provinciale Staten hebben een meerderheid die vindt dat de aanwijzing van stiltegebieden vaak leidt tot onnodige beperkingen en papierwerk voor bedrijven, evenementen en recreatie. De provincie past daartoe de Omgevingsverordening aan: netto wordt het oppervlak aan stiltegebied kleiner en enkele begrenzingen wijzigen.
Welke gebieden het betreft: de Waddenzee, veel van de Waddeneilanden, buitendijks Wad, Lauwersmeer, Alde Feanen, Deelen, Fochteloërveen, Drents‑Friese Wold & Leggelderveld en Delleburen staan op de lijst. In de nieuwe verordening groeien Delleburen en Fochteloërveen iets, terwijl het Drents‑Friese Wold en de Alde Feanen kleiner worden. Zeven stiltegebieden langs de IJsselmeerkust worden volledig geschrapt.
Stiltegebieden bestaan om mensen dicht bij huis plekken te bieden waar menselijke geluidsoverlast minimaal is; het streven is een gemiddeld geluidsniveau van maximaal circa 40 decibel (vergelijkbaar met zacht geroezemoes). De regels verbieden onder meer waterscooters, luid muziekinstrumentarium, geluidsinstallaties, vuurwerkknallen en het afschieten van vuurwapens, tenzij toegestaan voor de jacht. Veel activiteiten blijven echter toegestaan: landbouw, visserij, jacht, verkeer, beroepsvaart, bestaande militaire en bedrijfsactiviteiten, bouw- en onderhoudswerkzaamheden en zelfs kettingzagen voor natuurbeheer. Voor afwijkende, luidruchtige initiatieven zoals muziekfestivals is vaak een vergunning vereist.
Historisch stammen stiltegebieden uit de Wet geluidhinder (1979) en zijn provincies in de jaren ’80–’90 begonnen met aanwijzingen en begrenzingen. Het aantal en de omvang van die gebieden daalt al decennialang; sommige provincies, zoals Overijssel, hebben ze inmiddels niet meer. Tegelijkertijd toont onderzoek dat stille, groene plekken stressreductie bevorderen en dat stilte in Nederland schaarser wordt.
Belangrijke praktische nuance: vrijwel alle Friese stiltegebieden vallen ook binnen Natura2000‑zones. Verliest een locatie de status ‘stiltegebied’, dan blijft zij vaak nog onder natuurregels vallen, waardoor strenge beperkingen op luidruchtige activiteiten veelal behouden blijven. Gedeputeerde Sijbe Knol onderzoekt nu welke locaties geschrapt kunnen worden en meldt voor het einde van het jaar terug aan Provinciale Staten.