Sporten, slikken, snijden en sleutelen tegen onze sterfelijkheid. Als wij niet voor God spelen, wie dan? | de laatste column van René Diekstra
In dit artikel:
René Diekstra waarschuwt in zijn laatste column dat onze cultuur steeds perfectionistischer wordt: tekortkomingen, eigenaardigheden en fouten worden minder als leerervaringen gezien en meer als persoonlijke mislukking. Sociale media verergeren dit doordat imperfecties breed en sensationeel worden uitgemeten, wat faalangst aanjaagt bij politici, bestuurders, zorgverleners, wetenschappers, onderwijsgevenden en ook ouders. Ouders voelen druk hun kinderen vroeg te vormen tot sociaal, mobiel, flexibel en academisch succesvol gedrag — achterblijvers worden gestigmatiseerd.
Naast sociale druk ziet Diekstra een medische en technologische jacht op sterfelijkheid: vier vormen van modern perfectionisme noemt hij sport, medicatie/suppletie, cosmetische ingrepen en genetische manipulatie. Hij verwijst naar het boek Predictions waarin denkers optimistisch zijn over het verbeteren van de mens; dat optimisme kan volgens hem echter paradoxaal genoeg de voedingsbodem vormen voor meer depressie, juist omdat depressie vaak het gevolg is van te ver doorgeschoten perfectionisme. Diekstra noemt ook de WHO-verwachting dat deze eeuw psychische aandoeningen, met name depressie, centraal zullen staan in de gezondheidszorg — een ontwikkeling die zowel kansrijk als riskant is.
De kernvondst is dat het probleem niet streven naar beter is, maar het onvoorwaardelijke, niet-acceptatieve perfectionisme: de weigering beperkingen van zichzelf en anderen te erkennen. Acceptatie ziet hij als nuchtere vaststelling van wat is, niet als berusting, en kan samengaan met streven naar verbetering zonder absolutisme.
Praktisch advies uit de column: maak een lijst van persoonlijke eigenschappen en zet vóór elk woordje ‘te’ (bijvoorbeeld: te gevoelig, te optimistisch). Onderzoek of klachten voortkomen uit deze ‘te’-neigingen en zoek de tegengestelde vaardigheden die een gezondere mix opleveren. Voorbeelden van vruchtbare combinaties: optimisme met bedachtzaamheid, pessimisme met experimenteerdrang, behulpzaamheid met meer besluitvaardigheid. Afsluitend: verbetering nastreven kan zonder te “spelen voor God”; behandel jezelf als een goede vriend.