Smallingerland is één miljoen euro kwijt voor de zorg aan Lex (17) uit Drachten
In dit artikel:
De BNNVARA-zondagprogramma Zembla zette donderdag het tekortschietende jeugdzorgsysteem in de schijnwerpers aan de hand van het levensverhaal van een zeventienjarige jongen uit Drachten, aangeduid als “Lex”. Lex groeit op in een onveilige thuissituatie, belandt al jong bij pleegouders en verhuist sindsdien regelmatig — op zijn dertiende is hij al tien keer verhuisd. Zijn woedeuitbarstingen en destructief gedrag maken plaatsingen moeilijk; medewerkers noemen hem intern het ‘monster van Friesland’. Op zijn zestiende ontstaan ernstige incidenten, waaronder brandstichting, waarvoor hij twee jaar jeugddetentie krijgt. Wanneer hij volgend jaar 18 wordt, stopt de jeugdzorg zonder duidelijke vervolgplaats; zijn moeder kan geen zorg bieden omdat ze al jaren aan bed gekluisterd is door een dwarslaesie.
De uitzending toont dat Lex geen uitzondering is: gemeenten plaatsen honderden jongeren tijdelijk en tegen hoge kosten op plekken als opvanglocaties, vakantieparken of gespecialiseerde instellingen. Voor één uit huis geplaatste tiener liepen de kosten voor de gemeente Smallingerland op tot ongeveer 1 miljoen euro per jaar. Smallingerlands wethouder Pieter van der Zwan treedt naar voren om alarm te slaan: het totale jeugdzorgbudget van de gemeente bedraagt circa 32 miljoen euro — genoeg voor ruwweg 32 gevallen zoals Lex — terwijl jaarlijks ongeveer 1.700 kinderen jeugdzorg ontvangen. De financiële lasten drukken zwaar op de lokale begroting, maar Van der Zwan benadrukt vooral de menselijke tol: sommige oplossingen noemt hij “een moderne vorm van opsluiting”.
Zembla laat ook zien hoe jongeren vaak tussen instellingen worden doorgeschoven omdat hun zorgvraag te complex is of omdat instellingen elkaar tegenstrijdige diagnoses toeschuiven (autisme, lichte verstandelijke beperking). In Smallingerland verblijven momenteel twee jongeren bij zorginstelling Alliade in aparte appartementen met begeleiding; de wethouder vindt dat zulke tijdelijke “ophokoplossingen” geen structurele antwoorden bieden. Dinsdag reist Van der Zwan naar de Tweede Kamer om samen met zorgpartijen en collega-gemeenten een brief te overhandigen en aandacht te vragen voor betere, contextgevoelige oplossingen die voorkomen dat kwetsbare jeugdigen tussen wal en schip vallen.