Series en films over bestaande personen, moet het waar zijn?

In dit artikel:

Edwin de Roy van Zuydewijn stapte onlangs naar de rechter omdat hij inzage eist in het script van de nog te maken Videoland-serie Mabel & Margarita: Oranjebitter. Dat is een actueel voorbeeld van een terugkerend probleem: wanneer levende (ex-)beroemdheden of historische figuren het onderwerp zijn van films en series, vervagen feit en fictie en ontstaan er conflicten over wie wat mag vertellen en hoe.

Filmcriticus Gerard Wolters gebruikt die casus om breder te reflecteren op de omgang met ’de waarheid’ in drama. Hij merkt dat makers doorgaans terughoudend zijn met nog levende personen — rechters vragen vaak eerst af te wachten wat de productie toont — maar dat bij meer verwijderde historische onderwerpen veel vrijer wordt omgesprongen. Voorbeelden: Buckingham Palace vroeg bij The Queen expliciet duidelijkheid dat het om geromantiseerde televisie ging; De Joodse Raad bleek zorgvuldig te werk te zijn gegaan; andere producties zoals Ridley Scotts Napoleon werden juist scherp bekritiseerd om onjuistheden. Veel oorlogsfilms en avonturenfilms (The Guns of Navarone, Where Eagles Dare, delen van Saving Private Ryan) mixen waarheid en verzinsel.

Sommige makers vullen historische lacunes op een respectvolle, verhalende manier in — Wolters noemt Hamnet als voorbeeld van een geslaagde fictieve reconstructie — terwijl series als The Great de grens veel verder oprekken, zonder consequent te signaleren wat feit is. Wolters sluit met de vraag wanneer het overschrijven van de werkelijkheid problematisch wordt: als de waarheid geheel wordt verdraaid, waarom die historische basis überhaupt gebruiken?