Schaf het BBP af als graadmeter

In dit artikel:

Bijna een eeuw geleden werd het bruto binnenlands product (bbp) ingevoerd als meetinstrument voor economische productie. De bedenker, Simon Kuznets, waarschuwde echter expliciet om het bbp niet als allesomvattende graadmeter voor de economie of maatschappelijke vooruitgang te gebruiken. Die waarschuwing heeft weinig effect gehad: groei van het bbp werd juist het hoofddoel van beleid en publieke debat.

De Amerikaanse media versterkten deze drift door economische expansie te koppelen aan termen als ‘gezond’ of ‘sterk’, waardoor krimp al snel als negatief wordt gezien. Tegelijk promootten neoliberale denkers — vooral de zogenaamde Chicago Boys — kwantificering en wiskundige modellen om economie als wetenschap te profileren, wat volgens de auteur het zicht op ethische vragen verduistert.

Historische tegengeluiden, bijvoorbeeld uit de Georgistische traditie van Henry George, worden daardoor overstemd. Georgisten wijzen erop dat economie primair draait om land en natuurlijke grondstoffen: land is beperkt, dus ‘meer produceren’ is niet hetzelfde als echte vooruitgang. Als groei vooral de rijken bevoordeelt, vergroot dat ongelijkheid. Vandaag leven twee op de drie mensen in armoede, terwijl een derde van de geproduceerde opbrengst volgens de auteur volstaat om iedereen materieel te laten voorzien zijn — het probleem is dus herverdeling, niet een structureel tekort aan productie.

De auteur, Matthias Olthaar (lector Green economics & process optimization, NHL Stenden), pleit daarmee voor een hernieuwde aandacht voor ethiek en verdeling in plaats van een blinde focus op bbp‑groei.