Sanne-Marije (15), Isis (15) en Peyton (16) van de VHS in Drachten: 'Vapen is veel schadelijker dan veel jongeren denken'

In dit artikel:

Sanne-Marije Kuipers (15), Peyton Wüstlich (16) en Isis Tienstra (15), vmbo-tl‑leerlingen van de VHS in Drachten, onderzochten voor hun profielwerkstuk de opmars van de e-sigaret onder jongeren in Smallingerland. Ondanks het landelijke verbod sinds 2024 op smaakjesvapes (alleen tabakssmaak is in tabakszaken toegestaan en niet aan jongeren onder 18) constateren zij dat vapen nog volop gebeurt: op schoolpleinen, bushokjes en via sociale media wordt het breed zichtbaar.

De leerlingen spraken met leeftijdsgenoten en bestudeerden onderzoeken; ze stuitten op makkelijke toegang tot gearomatiseerde vapes via handelaren op Snapchat en andere onlinekanalen, ondanks de risico’s en strafbaarstelling van illegale verkoop. Zelf hebben ze uiteenlopende ervaringen: Isis zegt niet te vapen, Peyton probeerde het eens uit nieuwsgierigheid en Sanne‑Marije houdt zich op de vlakte. Alle drie schrikken van de gezondheidsgevolgen die ze hebben gevonden: van duizeligheid en hartkloppingen tot astma, klaplong, kanker of in extreme gevallen coma en overlijden. Ze wijzen ook op misvattingen — het is geen onschuldige “waterdamp” — en noemen dat sommige apparaten extreem hoge nicotinegehaltes bevatten, soms vergelijkbaar met honderden sigaretten.

Als oorzaken noemen ze groepsdruk, stress, zichtbaarheid op TikTok en het aantrekkelijk ontwerp van apparaten (kleuren, smaakjes, plaatjes), plus invloed van rokende ouders en internationale beschikbaarheid. Voor een aanpak zien ze veel heil in de lokale campagne Vapen #jouwkeuze van ziekenhuis Nij Smellinghe, waarbij medisch specialisten met jongeren in gesprek gaan, en in voorlichtingsavonden voor ouders en stopprogramma’s op school met coaching. De drie hopen dat voorlichting, ouderbetrokkenheid en gerichte ondersteuning helpen om jonge vapers te ontmoedigen en verslaving te voorkomen.