Rob Jetten en zijn beoogde coalitie hard aangevallen op AOW-plan: 'dit is een valse start, trek het terug'
In dit artikel:
In het debat in de Tweede Kamer dinsdag werd duidelijk dat de oppositie D66, VVD en CDA de komende tijd het leven niet gemakkelijk zal maken. Aanleiding is het regeerakkoord van de drie partijen, dat onder meer voorziet in een versnelde verhoging van de AOW-leeftijd en forse bezuinigingen op zorg en sociale zekerheid. De beoogde minderheidscoalitie, geleid door formateur en beoogd premier Rob Jetten (D66), kan daarvoor nog geen brede parlementaire steun rekenen.
Centrale kritiek richtte zich op het loslaten van de strikte koppeling van de AOW-leeftijd aan de levensverwachting, een onderdeel van het Pensioenakkoord van 2019. Oppositiefracties noemen het een eenzijdige doorbreking van die afspraak en vrezen dat met name laagopgeleide mbo’ers met zware beroepen de pensioenleeftijd niet meer zullen halen. GroenLinks-PvdA, ChristenUnie en andere partijen waarschuwden voor ongelijkheid: middeninkomens en kwetsbaren zouden relatief hard worden geraakt, terwijl vermogens en winsten ontzien blijven.
Op begrotingsgebied wil de coalitie zo’n 10 miljard euro bezuinigen op de zorg en 6,5 miljard op sociale zekerheid. Maatregelen die genoemd werden zijn een hoger eigen risico, een eigen bijdrage voor wijkverpleging, kortingen in ouderenzorg, verkorting van de WW en lagere uitkeringen voor langdurig zieken. Jetten verdedigde de voorstellen als noodzakelijk voor de houdbaarheid van zorg en sociale stelsels op langere termijn, maar benadrukte dat zijn kabinet als minderheidscoalitie steun in de Kamer en met sociale partners zal moeten zoeken. GroenLinks-PvdA kondigde aan geen veranderingen in sociale zekerheden te steunen zonder akkoord met vakbonden.
Ook medisch-ethische kwesties leverden scherpe tegenstellingen op. SGP-voorman Chris Stoffer maakte duidelijk dat zijn partij geen samenwerking meer ziet zitten als de coalitie nieuwe wetgeving doorvoert die volgens hen “het begin van het leven maakbaar” zou maken of euthanasie uitbreidt. Als gevolg daarvan lijkt de coalitie afgesproken te hebben terughoudend te zijn op dergelijke thema’s: geplande voorstellen om embryo’s te testen en selecteren op ernstige erfelijke aandoeningen zouden op de plank blijven liggen, terwijl het al door de Tweede Kamer geaccepteerde wetsvoorstel om onder voorwaarden embryo’s voor onderzoek te creëren ongewijzigd op de agenda van de Eerste Kamer staat.
Hoewel de oppositie dinsdag felle kritiek uitte en voorwaarden voor toekomstige samenwerking formuleerde, werden er nog geen sluitende blokkades afgekondigd; partijen houden zich op dit moment strategisch wat terug om te kijken welke concessies te halen zijn. Een voorstel van GroenLinks-PvdA om het AOW-plan van tafel te krijgen kreeg steun uit onverwachte hoek — van SP tot PVV en BBB — maar bleek onvoldoende door tegenstemmen van onder meer SGP en de Groep Markuszower.
Jetten wil deze week met VVD en CDA afspraken maken over de verdeling van ministersposten; hij heeft al namen in gedachten maar maakt die nog niet bekend. De Kamer wees hem eerder aan als formateur, waarmee de formatie officieel in een fase van onderhandelingen en politieke uitruil is beland.