Psycholoog Melissa (26) uit Leeuwarden: 'Bang zijn voor vlinders wordt vaak verzwegen uit schaamte'

In dit artikel:

Melissa Alkema (26), ontwikkelingspsycholoog uit Groningen die werkt bij Psychologisch Centrum Leeuwarden, behandelt mensen met insectenfobieën — van spinnen en bijen tot recent ook vlinders. Ze gebruikt geleidelijke blootstelling en, waar nodig, technieken uit de traumatherapie om cliënten stap voor stap te laten wennen aan wat ze vrezen. Vaak ligt de oorsprong in een slechte ervaring (zoals een steek), een eng filmpje of het onvoorspelbare gedrag van insecten; soms generaliseert die angst van één soort naar meerdere soorten.

Veel mensen verzwijgen hun fobie en zoeken geen hulp; het precieze aantal lijders aan lepidopterofobie (vlinders, motten, libellen) is onbekend. Voor de meesten is de angst niet beperkend, maar er is een groep voor wie het dagelijks leven erdoor lijdt — zij sluiten ramen en deuren, vermijden terrasjes of laten kinderen niet meer buiten spelen. In die gevallen is behandeling zinvol.

Bij kinderen werkt Alkema speels: eerst tekenen en collages, daarna verbeeldingsoefeningen (ogen dicht, je voorstellen dat er een insect op je zit) en uiteindelijk echte dieren in kleine stappen — kijken in een potje, een vinger erbij, kort aanraken. Vlinders vormen een praktische uitdaging omdat ze vliegen en kwetsbare vleugels hebben; voor die confrontaties vroeg Alkema aan dierenpark Wildlands in Emmen om dode exemplaren, die je kunt bewaren in koelkast of vriezer en rustig kunt gebruiken tijdens therapie.

Het uiteindelijke doel is niet dat iemand vlinders of spinnen moet gaan waarderen, maar dat angst niet langer het dagelijks handelen bepaalt — zodat mensen gewoon naar buiten durven, kinderen weer vrij spelen en routines worden hersteld. Exposuretherapie is hiervoor een erkende en effectief toegepaste methode; de trajecten worden aangepast aan de ernst van de fobie en aan de bereidheid van de cliënt om stappen te zetten.