Psycholoog Debbie (54) wijst scrollende ouders op hun voorbeeldgedrag: 'We moeten aan de bak met ongemak'

In dit artikel:

Gz‑psycholoog Debbie Been (54) waarschuwt dat ouders vaak fysiek aanwezig zijn bij hun kinderen maar mentaal verdwijnen in hun smartphone, waardoor kinderen het gevoel krijgen minder belangrijk te zijn. Haar boek Slimmer dan je smartphone, dat eind vorig jaar verscheen, en een door haar opgezette 30‑dagen‑challenge richten zich op het vergroten van bewustzijn en het veranderen van gewoontegedrag: kleine, dagelijks toepasbare opdrachten moeten leiden tot blijvende gewoontes in plaats van tijdelijke regels.

Been signaleert dat veel ouders automatisch naar hun telefoon grijpen bij verveling, onzekerheid of sociale ongemakken. Dat gedrag heeft concrete gevolgen: onderzoek en experimenten zoals het still‑face‑onderzoek tonen dat jonge kinderen direct onrustig worden wanneer ouderlijke aandacht wegvalt. Het inzetten van schermen om kinderen rustig te krijgen werkt vaak contraproductief: het dempt prikkels tijdelijk, maar vergroot op de lange termijn onrust, boosheid of angst en leert kinderen dat afleiding altijd de oplossing is.

Praktische adviezen van Been zijn gericht op voorbeelden geven en ruimte maken voor ongemak. Kernpunten:
- Scherm op afstand leggen en meldingen uitzetten om interrupties te verminderen.
- Tijdens gesprekken of gezamenlijke activiteiten het scherm wegleggen en echt aanwezig zijn.
- Gemeenschappelijke schermvrije zones en -tijden instellen (bijv. slaapkamer, avondeten).
- Open zijn over je eigen worsteling met telefoongebruik en kinderen uitleggen wat je doet om afstand te nemen.
- Bewust reflecteren op waarom je je telefoon pakt: noodzaak of gewoonte? Het toelaten van verveling is essentieel.

Been legt uit dat het niet alleen om apps of strikte tijdslimieten gaat, maar om de vraag wat je doet in de tijd dat je normaal op je scherm zit: draagt het bij aan wat je belangrijk vindt? Ze riep al in 2013 alarmbellen toen ze tijdens een verhuizing een jong kind gebiologeerd naar een schermpje zag staren in een kleurrijke omgeving — een beeld dat haar sindsdien bleef achtervolgen en haar motivatie werd om te schrijven en onderzoeken te volgen. Inmiddels zijn er meer studies, maatschappelijke initiatieven en beleidsmaatregelen rond overmatig schermgebruik.

Samengevat pleit Been voor bewuste keuzes, het opnieuw waarderen van verveling en het voorleven van gewenst gedrag door ouders. Alleen regels opleggen zonder zelf het goede voorbeeld te geven, maakt begrenzingen moeilijk handhaafbaar en beperkt hun effectiviteit. Voor mensen die direct aan de slag willen is er een 30‑dagen‑programma met dagelijkse korte opdrachten via debbiebeen.nl/doemee.