Provinciebestuurders in lastig parket door uitspraak Raad van State over landbouwgif rond natuurgebieden
In dit artikel:
Friese boeren en belangenorganisaties zijn ongerust omdat het straks lastiger kan worden om gewasbeschermingsmiddelen te gebruiken binnen een straal van vier kilometer rond Natura 2000‑gebieden. De aanleiding is een uitspraak van de Raad van State vorig jaar en onderzoeksgegevens van de stichting Meten=Weten die laten zien dat middelen zich tot vier kilometer kunnen verspreiden. Op basis daarvan ontving de provincie Fryslân handhavingsverzoeken en heeft zij waarschuwingsbrieven gestuurd naar 38 boeren; zij krijgen een jaar de tijd om te stoppen met spuiten of anders te bewijzen dat hun gebruik geen schadelijke effecten heeft op het nabijgelegen natuurgebied.
Boeren en organisaties als LTO Noord, suikerbietencoöperatie Cosun en de KAVB zijn fel tegen de generieke aanpak. Ze noemen het onderzoek van Meten=Weten onvoldoende onderbouwd en waarschuwen dat een verbod of strakke beperkingen het bedrijfseconomisch draagvlak van individuele akkerbouwers kan ondermijnen. Een aantal telers en een oud‑sierteler geeft aan dat het praktisch onmogelijk is voor individuele bedrijven om wetenschappelijk sluitend aan te tonen dat hun gebruik geen negatieve effecten veroorzaakt; ecologische bureaus nemen zulke opdrachten vaak niet aan.
Het provinciebestuur — gedeputeerden Friso Douwstra, Matthijs de Vries en Abel Kooistra — antwoordt dat er sympathie is voor de dilemma’s op het erf, maar dat men juridisch gebonden is aan de uitspraak van de Raad van State. Fryslân kiest daarom niet direct voor harde sancties, maar voor een gefaseerde aanpak: een jaar uitstel, ruimte voor aanvullend onderzoek en pas daarna mogelijk handhaven. De provincie zegt ook geen speelruimte te hebben om alleen specifieke middelen of teelten uit te zonderen, omdat de rechter algemeen sprak over negatieve effecten van middelengebruik. Bovendien vond de Raad dat toelating door het Ctgb niet per se afdoende is voor de juridische toets.
Om de onmogelijke bewijslast voor individuele telers te verlichten, wil Fryslân samen met vier andere provincies en het Centrum voor Landbouw en Milieu (CLM) onderzoeken of op gebiedsniveau gezamenlijke maatregelen en monitoring kunnen aantonen dat landbouwgif geen schade veroorzaakt. Hoe zo’n gebiedsgerichte aanpak juridisch waterdicht wordt, is nog onduidelijk.
Politiek levert dit spanning op; vooral CDA en BBB zijn ongelukkig, maar lijken zich te schikken in de uitleg van gedeputeerden. Conclusie: de provincie voelt zich gedwongen te handelen binnen een juridisch kader, zoekt naar collectieve oplossingen, maar veel praktische en juridische vragen blijven open.