Prinsjesdag wordt erop of eronder voor dit minderheidsexperiment

In dit artikel:

Het minderheidskabinet rond Rob Jetten presenteert zich als een duidelijk centrumrechts project: D66, VVD en CDA zetten grotendeels de koers voort die al onder Rutte IV zichtbaar was. Tijdens de recente persconferentie van informateur Rianne Letschert bleek er een kloof te bestaan tussen wat de media verwachtten en wat er achter de schermen speelde — veel fractieleiders zouden in vertrouwelijke gesprekken bereid zijn samen te werken met het kabinet, ook al geven sommige oppositiepartijen in publieke uitspraken afstand.

In inhoudelijke zin biedt het akkoord weinig verrassingen: op klimaat en defensie gaat het kabinet door op de ingestelde lijn en neemt het de NAVO-doelstelling van 3,5 procent voor defensie over. De vangnetten voor die uitgaven liggen niet in extra bezuinigingen elders, maar voor een deel in hogere lasten: ongeveer vijf miljard euro wordt gevonden via belastingverhogingen voor burgers (inkomstenbelasting) en werkgevers (premies arbeidsongeschiktheid), aangevuld met verschuivingen binnen andere begrotingen. Opvallende maatregelen zijn onder meer een hoger eigen risico in de zorg en een verkorting van de WW‑periode — thema’s die vooral door VVD en CDA worden gedragen en waar partijen als JA21 en SGP zich bij kunnen aansluiten.

GroenLinks-PvdA, geleid door Jesse Klaver, zegt bereid te zijn het akkoord ’groener en socialer’ te maken en wil het eerst goed bestuderen voordat concrete onderhandelingen beginnen. Maar de echte beperking ligt in het financiële kader: hoogleraar Bas Jacobs waarschuwt dat het begrotingskader vrijwel dichtgetimmerd is, waardoor alleen maatregelen zonder extra budgettaire claim haalbaar zijn zonder het pakket open te breken. Daardoor wordt de begroting voor volgend jaar — en dus Prinsjesdag — de eerste cruciale test voor de levensvatbaarheid van dit minderheidsexperiment.