Prikkelgevoelig door autisme? Eisinga Planetarium is een uitje zonder lawaai en felle kleuren

In dit artikel:

Stichting Uit met Autisme, opgericht in 2024, onderzoekt prikkelarme uitjes zodat mensen met autisme zelfstandig en ontspannen op pad kunnen. Met een testpanel van 65 personen heeft de organisatie recent circa vijfhonderd locaties beoordeeld (waarvan zo’n veertig in Friesland). Bezoekers kunnen online zien welke prikkels ze kunnen verwachten; dat helpt bij de voorbereiding en voorkomt overprikkeling.

In Friesland werd een top‑5 samengesteld: Fries Scheepvaart Museum (Sneek), De Kruidhof (Buitenpost), het Eisinga Planetarium (Franeker), Sybrandy’s Speelpark (Oudemirdum) en De Naturij (Drachten). Het Eisinga Planetarium springt eruit vanwege weinig beeldschermen, stille ruimtes en een rustig kleurenpalet, waardoor er weinig visuele en auditieve prikkels zijn — met uitzondering van het tikken van de klok die het Planetarium in beweging houdt, wat door het testpanel als storend kon worden ervaren. Directeur Adrie Warmenhoven zegt dat het museum openstaat voor aanpassingen; momenteel werkt men met tijdsloten en kleinere groepen en biedt men maatwerk bij rondleidingen, maar er zijn nog geen specifieke programma’s voor mensen met autisme.

Oprichter Romano Sandee benadrukt dat onzekerheid vóór een uitstap vaak tot overprikkeling leidt en dat duidelijke informatie over geluid, licht en drukte essentieel is, omdat elke persoon anders reageert op prikkels. Tijdens de Autismeweek (28 maart–4 april) zetten veel organisaties extra prikkelarme momenten of speciale activiteiten op. De stichting werd dit jaar ook genomineerd voor de Disability Smart Impact Award, een erkenning die hun werk op het gebied van inclusieve communicatie onderstreept.

Kortom: door systematisch te testen en locaties te informeren wil de stichting uitjes toegankelijker maken, zodat mensen met autisme zelfstandig kunnen deelnemen aan ontspanning en cultuur zonder onverwachte prikkelbelasting.