Prikkelgevoelig door autisme? Eisinga Planetarium in Franeker is een uitje zonder lawaai en felle kleuren
In dit artikel:
Het Eisinga Planetarium in Franeker blijkt een geschikte bestemming voor mensen met autisme: weinig beeldschermen, rustige kleuren en stille ruimtes zorgen voor weinig prikkels, behalve tijdens drukke momenten. Dat blijkt uit onderzoek van de net opgerichte Stichting Uit met Autisme, die 500 uitjes testte (waarvan 40 in Friesland) met een testpanel van 65 mensen. De stichting publiceert beoordelingen zodat bezoekers vooraf kunnen zien welke zintuiglijke prikkels ze kunnen verwachten.
In Friesland staat het Fries Scheepvaart Museum in Sneek bovenaan, gevolgd door De Kruidhof (Buitenpost), het Eisinga Planetarium (Franeker), Sybrandy’s Speelpark (Oudemirdum) en De Naturij (Drachten). Het planetarium kiest bewust voor beperking van audiovisuele prikkels; directeur Adrie Warmenhoven zegt dat het gebouw inclusie nastreeft en toegankelijk wil zijn voor iedereen. Naar aanleiding van het bezoek van de stichting zijn ook concrete aanpassingen gedaan: het tikken van de klok, dat het planetarium in beweging zet, is zachter gemaakt en er wordt gewerkt met tijdsloten en kleinere groepen tijdens uitleg om overprikkeling te voorkomen. Er zijn nog geen vaste programma’s speciaal voor autistische bezoekers, maar maatwerk en flexibiliteit worden toegepast en advies staat open.
Stichting Uit met Autisme, opgericht in 2024 door Romano Sandee uit Muntendam, wil mensen met autisme en prikkelgevoeligheid in staat stellen zelfstandig van hun vrije tijd te genieten. Rond de Autismeweek (28 maart–4 april) benadrukt Sandee het belang van acceptatie en informatie, zodat mensen niet voortdurend hoeven uit te leggen wat autisme betekent en zich zonder “maskers” kunnen gedragen. Zijn eigen ervaring met onzekerheid en overprikkeling is de basis voor de aanpak: duidelijke informatie over licht, geluid en andere prikkels helpt bezoekers zich beter voor te bereiden.
De initiatiefnemers hopen dat meer organisaties prikkelarme momenten aanbieden of hun communicatie verbeteren, zodat uitjes voor een bredere groep toegankelijker en ontspannender worden.