Peyo (67) uit Terherne stopt na 51 jaar met roken: 'Wat een doodzonde is het'
In dit artikel:
In Friesland loopt een succesvolle, laagdrempelige aanpak om rokers te helpen stoppen: het GGD-programma In Gesprek Over Roken (IGOR). Het programma richt zich vooral op mensen met een jarenlang ingraven nicotinegebruik; volgens de GGD wil ongeveer acht op de tien rokers eigenlijk stoppen, maar vinden velen de stap naar hulp te groot. Om die drempel te verlagen zijn in de provincie twaalf coaches opgeleid die deelnemers stap voor stap begeleiden. De hulp wordt volledig vergoed door de zorgverzekering.
Praktisch bestaat IGOR uit een individuele intake gevolgd door vier groepsbijeenkomsten; eerder werd ook een driedaags verblijf in een kampeerboerderij georganiseerd, waarin deelnemers veel praten en bewegen en elkaar steunen. De aanpak legt nadruk op het doorbreken van dagelijkse rookgewoonten en het aanleren van nieuwe routines (hobby’s, beweging) die dezelfde beloningsmechanismen aanspreken. Coaches en ex-rokers delen persoonlijke ervaringen en strategieën voor terugval, en benadrukken dat vallen en weer opstaan onderdeel is van het proces.
Een concreet voorbeeld: op een ‘terugkomavond’ op de boerderij van coach Jannette Ozinga in Follega blijken deelnemers zoals Peyo van Dam (zeer lange rookgeschiedenis) en anderen elkaar te motiveren. Ze vertellen over verleidingen bij buitenmomenten, gewichtsstoornis na stoppen en de noodzaak van vervangende gewoonten. De coaches geven praktische adviezen (bijvoorbeeld wandelen in plaats van roken bij een buitenvuurtje) en ondersteunen ook bij terugvallen met middelen als pleisters of hernieuwde begeleiding.
De resultaten tot nu toe zijn bemoedigend: bijna 1.400 Friezen meldden zich aan voor begeleiding via IGOR; meer dan 70 procent slaagt erin tijdens het traject te stoppen en ruim 40 procent blijft na een jaar rookvrij. Naast IGOR wordt in Lemmer een Very Brief Advice Plus (VBA+) ingezet: zorgverleners (huisarts, fysiotherapeut, mondhygiënist) vragen in een minuut of iemand wil stoppen en regelen bij interesse direct een afspraak met een coach. Tussen half januari en half februari leidde dit korte advies in 20 procent van de gevallen tot een verwijzing naar begeleiding.
Lemmer is een van de 38 deelnemende wijken/dorpen aan het landelijke programma Een Rookvrij Leven, juist omdat het rookpercentage er (23%) boven het landelijk gemiddelde ligt. Lokale hulpverleners zoals fysiotherapeut en ambassadeur Bob Vermeeren wijzen op sociaaleconomische factoren als verklaringen en benadrukken het belang van laagdrempelig, niet-oordelend contact: als iemand niet wil stoppen wordt er niet opgedrongen, maar wie wél ontvankelijk is krijgt meteen praktische ondersteuning. De aanpak richt zich dus zowel op het bespreekbaar maken van roken als op concrete doorverwijzing naar bewezen begeleiding.