Peyo (67) uit Terherne stopt na 51 jaar met roken: 'Het is een klootzak, de sigaret'

In dit artikel:

In Friesland loopt een door GGD Fryslân opgezette interventie om hardnekkige rokers naar begeleiding te trekken — en de aanpak werkt. Bijna 1.400 Friezen meldden zich tot nu toe aan voor het programma In Gesprek Over Roken (IGOR), waarin twaalf opgeleide coaches deelnemers stap voor stap helpen oude rookgewoontes te doorbreken. De hulp is volledig vergoed en bestaat uit een individuele intake, vier groepsbijeenkomsten en aanvullende activiteiten zoals een driedaags samen verblijf op een kampeerboerderij met veel beweging en onderlinge steun.

Praktijkbeelden uit Follega geven een indruk waarom die aanpak nodig is. Vier deelnemers — onder wie de 67-jarige Peyo van Dam uit Terherne en een vrouw die uit privacyredenen onder de naam Anneke spreekt — komen op de boerderij van coach Jannette Ozinga bijeen voor een ‘terugkomavond’. Zij vertellen over het stoppen dat in oktober begon: het gaat goed, maar routinemomenten buiten, na het eten of bij een vuurtje, blijven verleidingen. Coaches helpen deelnemers nieuwe gewoontes te ontwikkelen (een wandeling, sport of hobby) om het gemis van nicotine en het dopamine-effect op te vangen.

IGOR richt zich vooral op mensen met jarenlang nicotinegebruik, van wie volgens projectleider Suzanne Poiesz zo’n 80 procent een eigen stopwens heeft. Omdat roken sterk verweven is met dagelijkse routines en sociale praktijken, is stoppen vaak een langdurig traject met terugvallen. IGOR biedt begeleiding zonder veroordeling en legt nadruk op doorzetten na terugval; coach Ozinga, zelf ex-roker, zegt dat de sigaret een „grote, foute vriend” kan zijn — een verslaving die ervaringskennis vraagt om te overwinnen.

Kortdurende interventies in de eerste lijn blijken aanvullend effectief. In Lemmer geeft een Very Brief Advice Plus (VBA+) — een minuut lang vragen, informeren en verwijzen bij huisartsen, fysiotherapeuten en mondhygiënisten — snel resultaat: tussen half januari en half februari leidde 20 procent van 57 korte adviezen direct tot een doorverwijzing naar een coach. Lemmer is één van 38 plaatsen die meedoen aan het landelijke programma Een Rookvrij Leven; het dorp heeft een hoger rookpercentage (23%) dan het landelijk gemiddelde (18%), deels door sociaaleconomische factoren.

Cijfers tonen impact: ruim 70 procent van de IGOR-deelnemers stopt tijdens het traject; meer dan 40 procent is na een jaar nog rookvrij. Ambassadeurs zoals fysiotherapeut Bob Vermeeren benadrukken dat de grootste winst zit in het bespreekbaar maken van roken en in het direct koppelen van gemotiveerde rokers aan begeleiding — zonder het opgeheven vingertje, maar met een praktische, niet-oordelende benadering gericht op vitaliteit en herstel.