Peter Karstkarel, bedenker van de Slachtemarathon, op tachtigjarige leeftijd overleden in Leeuwarden
In dit artikel:
Peter Karstkarel (80) — markante Leeuwarder architectuurkenner, publicist en bedenker van de Slachtemarathon — is afgelopen vrijdagochtend thuis in Leeuwarden overleden. Karstkarel speelde decennia lang een bepalende rol in de Friese cultuur: naast zijn bekendheid als initiatiefnemer van het hardloopevenement was hij monumentenzorgadviseur, organisator van onconventionele concerten en een productief schrijver over Friese geschiedenis en erfgoed.
Het idee voor de Slachtemarathon ontstond toen hij ontdekte dat de oude zeewering tussen Oosterbierum en Raerd precies 42 kilometer lang was; hij wilde aanvankelijk een culturele wandeltocht organiseren — "Ik wilde een culturele wandeltocht" — maar het evenement ontwikkelde zich tot een hardloopfenomeen dat in 2028 zijn zevende editie beleeft. Kort na de start kreeg Karstkarel erkenning: een jaar na de eerste marathon (eerste editie 2000) ontving hij in het Paleis op de Dam een Zilveren Anjer uit handen van prins Bernhard.
Geboren in Sneek (1945) als Gerard Peter Karstkarel, groeide hij op in Friesland, studeerde kunstgeschiedenis aan de Rijksuniversiteit Groningen en werkte lang bij het Historisch Centrum Leeuwarden en als monumentenambtenaar van Leeuwarden. Zijn persoonlijke stijl — kleurige pakken en een gleufhoed — spiegelde zijn liefde voor kleur en vorm; hij maakte in de monumentenwereld zelfs het begrip "Karstkarelgeel" populair als alternatief voor saai monumentenwit. Zijn inzet leidde onder meer tot acties voor rijksmonumenten (zoals kantoor De Utrecht) en tot de oprichting van een stichting voor monumentbehoud.
Karstkarel had oog voor zowel behoud als vergankelijkheid: hij kon pleiten voor gecontroleerd verval van gebouwen en raakte gefascineerd door ruïnes en grafcultuur. Samen met zijn vrouw Klaske onderzocht hij ruim 480 begraafplaatsen in Friesland, wat leidde tot het boek Dag, mijn lieve moeder. Zijn meest verkochte titel werd 419 x Friesland (ruim 20.000 exemplaren), gevolgd door publicaties als Alle Middeleeuwse Kerken van Harlingen tot Wilhelmshaven.
Als organisator van UniConsort-concerten beschikte hij over een internationaal netwerk; zelfs Arvo Pärts nummer stond in zijn agenda. Na een loopbaan als uitgever bij de Friese Pers Boekerij bleef hij actief schrijven, maar gezondheidsproblemen namen toe: na jaren van zwaar roken kreeg hij COPD en raakte hij huisgebonden met een beademingsapparaat. Columnist Asing Walthaus bezocht hem kort voor zijn overlijden. De afscheidsdienst vindt donderdag in besloten kring plaats.