Pakweg 25 gekkies zijn elke zaterdag te gast in hun eigen radioshow vanuit het psychiatrisch ziekenhuis. Ze varen er wel bij | column Peter Schouten
In dit artikel:
In het psychiatrisch ziekenhuis José T. Borda in Buenos Aires verzamelen patiënten elke zaterdag in een kring onder de bomen om live radio te maken: Radio La Colifata, sinds 1991 opgezet door de psychologiestudent Alfredo Olivera. Wat begon als een onconventioneel experiment — microfoons rondgeven aan geïnterneerden zodat zij met de buitenwereld konden spreken — groeide uit tot een instituut op 100.3 FM dat stigma's doorboort en de stemmen van bewoners hoorbaar maakt.
Ongeveer 25 zogenaamde Film (lunfardo voor 'gekkies') vormen de vaste cast. De uitzendingen zijn ongeregeld, improviserend en vol menselijke details: karakters die om een sigaret vragen, grappen over Valentijnsdag en een recente syfilisuitbraak, spontane zang- en dansmomenten, en kleine rituelen die onderlinge banden smeden. De techniek wordt bediend door vrijwilligers en een collega achter het mengpaneel; twee laptops die ooit uit Nederland gedoneerd werden, helpen de uitzendingen draaiende te houden.
De formule is simpel maar doeltreffend: geef mensen in psychiatrische zorg een platform en je stimuleert sociale interactie, zelfexpressie en re-integratie. Onderzoek wijst uit dat de radio positief bijdraagt aan het welzijn van de deelnemers. Alfredo benadrukt dat mentale problemen veelvoorkomend zijn — volgens hem heeft één op de vier Argentijnen ooit met een psychische aandoening te maken — en ziet in La Colifata een manier om maatschappelijke taboes te doorbreken.
Het project trok internationaal aandacht en werd in meerdere landen navolgd, onder andere in Mexico, Spanje, Frankrijk, Zweden en Rusland. Muzikaal maakte de groep zelfs een album met Manu Chao; Alfredo koestert de ambitie ooit samen te werken met hedendaagse sterren als Bad Bunny. Binnen de studio bloeien vriendschappen en tijdelijke bondgenootschappen; sommige deelnemers vinden er hernieuwd zelfvertrouwen, anderen gebruiken het radiomoment als veilige routine.
Op persoonlijk niveau zijn de uitzendingen af en toe scherp en ontroerend: een deelnemer reflecteert hardop over leven en waardigheid en bedankt het Nederlandse publiek voor historisch solidariteit tijdens het WK 1978. Die mix van lichtvoetigheid, pijn, humor en ernst weerspiegelt precies waarom radiomaken in een psychiatrische instelling meer is dan entertainment: het is zorg, participatie en zichtbaarheid in één. Radio La Colifata toont hoe publieke media ingezet kunnen worden als therapeutisch en maatschappelijk instrument om psychische gezondheid bespreekbaar te maken.