Pak de onvrede aan en investeer in de samenleving. Kan dat, Rob Jetten? | LC commentaar

In dit artikel:

Nederland staat wereldwijd op de zevende plaats in geluksonderzoeken, en binnen Nederland scoren Friezen relatief hoog op levensgeluk ondanks gemiddeld lagere inkomens en slechtere gezondheid. Tegelijk lieten de gemeenteraadsverkiezingen in Friesland een duidelijke verschuiving naar rechts zien: veel meer kiezers gaven hun stem aan partijen die zich fel verzetten tegen opvang van asielzoekers, klimaatbeleid en wat zij zien als ‘woke’-vooruitgang.

Forum voor Democratie boekt in zes Friese gemeenten een flinke winst — negentien raadszetels, bijna vijf keer zoveel als vier jaar terug — wat zorgen wekt omdat de partij kandidaten met racistische en zelfs nazistische uitspraken heeft opgevoerd en ideologisch haaks staat op kernwaarden van democratie zoals vrijheid, gelijkwaardigheid en solidariteit. Ook de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid waarschuwde recent voor de normalisering van extreemrechts: dat vergroot haat, spanningen en bedreigingen, onder meer richting lokale bestuurders.

De commentaartekst zoekt een verklaring in jarenlang terugtreden van overheidsvoorzieningen op dorpen en in wijken — minder politie, huisartsen, bibliotheken, ziekenhuizen, openbaar vervoer en loketdiensten — als gevolg van bezuinigingen en marktgericht beleid. Om rechts-radicalisme te beteugelen pleit de auteur voor een grootschalig investeringsprogramma van het kabinet, een soort maatschappelijke wederopbouw die tientallen miljarden kan vergen; een tijdelijk begrotingstekort is volgens hem te verkiezen boven blijvende ontwrichting. De oproep eindigt met de suggestie van een collectieve “samenlevingsbijdrage” en een directe uitdaging aan het kabinet om verantwoordelijkheid te nemen.