Oud-ziekenhuisapotheker Koos Brouwers (81) uit Oranjewoud: 'We slikken veel te veel pillen'

In dit artikel:

Koos Brouwers (81), voormalig ziekenhuisapotheker en emeritus hoogleraar farmacotherapie uit Oranjewoud, waarschuwt dat Nederlanders te veel — en vaak verkeerde — medicijnen slikken. Vanuit een druk gepensioneerd leven (schrijven, congressen, medicatiebeoordelingen voor ouderen en sportief actief) houdt hij de farmacologische praktijk en het gezondheidsbeleid kritisch tegen het licht: volgens hem liggen de grootste gezondheidswinsten in leefstijl en preventie, niet in steeds duurdere geneesmiddelen.

Brouwers’ carrière begon na scheikunde‑interesse in Sneek en een advies van een oom-apotheker met farmacie in Groningen. Vroege onderzoekswerkzaamheden tijdens militaire dienst en in het Amsterdamse Wilhelmina Gasthuis leidden tot een promotie in 1981 over maagulcerbehandeling. Al vroeg botste hij met gevestigde meningen: hij vond dat een veelgebruikt middel tegen maagzuur onvoldoende werkte en stelde een alternatief voor, wat destijds controverse en druk vanuit de beroepsorganisatie veroorzaakte. Decennia werkte hij als ziekenhuisapotheker in Friesland (Tjongerschans, MCL) en gaf hij les aan de Rijksuniversiteit Groningen.

Brouwers is scherp over de moderne geneesmiddelenmarkt. Hij hekelt dat prijzen worden bepaald op basis van wat een middel voor individuele patiënten oplevert in plaats van de maatschappelijke productiekosten. Dat leidt tot extreem hoge bedragen voor behandelingen van zeldzame ziekten — soms honderden euro’s per dag — en schept volgens hem een “onhoudbaar systeem”. Tegelijk wijzen hij op structurele kwetsbaarheden: afhankelijkheid van productie in Amerikaanse, Chinese en Indiase ketens geeft risico op tekorten; wie het meeste betaalt krijgt de medicijnen; overheden staan politiek onder druk bij beslissingen over vergoeding van levensreddende middelen.

Als oplossing pleit Brouwers vooral voor preventie en gezonder leven: meer bewegen, minder bewerkte producten, minder zout en minder vlees. Praktijkvoorbeelden: hij voert medicatie‑APK’s uit bij ouderen (samenwerking met zijn dochter, huisarts en initiator van het bloeizone‑project) en was medestichter van het Expertise Centrum voor Pharmacotherapie bij Ouderen (Ephor). Met de Ephor‑app ondersteunt hij artsen bij het kiezen van geschikte medicijnen voor ouderen, omdat bij veroudering organen als nieren anders werken en doseringen moeten worden bijgesteld — vaak zijn minder middelen nodig, niet meer.

Brouwers wijst ook op therapietrouw als groot knelpunt: patiënten stoppen medicatie vanwege bijwerkingen (bijv. bij bloeddrukmiddelen), terwijl veel jonge huisartsen volgens hem onvoldoende basiskennis van farmacologie hebben. Tegelijk is hij positief over farmacogenetica: één druppel bloed kan voorspellen hoe iemand op medicijnen reageert, zodat doseringen beter afgestemd worden en verspilling en schade afnemen — hoewel zo’n “DNA‑paspoort” initieel kosten met zich meebrengt, wegen die op termijn ruimschoots op tegen de baten.

Privé geeft Brouwers het voorbeeld van de leefstijl die hij predikt: veel bewegen (krachttraining, fietsen, tennis), vega‑light eten en sociale contacten onderhouden. Zijn eigen medicatiegebruik is minimaal — alleen behandeling voor astma — en hij blijft actief in publieke discussie via opiniestukken over onderwerpen als vaccinatie, medicijnprijzen en voedingsbeleid.

Kortom: Brouwers combineert medische ervaring met maatschappelijk engagement. Hij waarschuwt tegen blind vertrouwen in dure geneesmiddelen en pleit voor meer aandacht voor leefstijl, rationele medicatiegebruik bij ouderen en slim inzetten van nieuwe technieken zoals farmacogenetica om zowel gezondheid als betaalbaarheid van zorg te verbeteren.