Oud-Europarlementariër Jan Huitema (41) uit IJlst wil landbouwakkoord voor Noord-Nederland sluiten. Hoe zit dat?

In dit artikel:

Op 26 juni publiceert het kabinet nieuwe stikstofplannen; tegelijk werkt oud-Europarlementariër Jan Huitema aan een regionaal landbouwpact voor Noord-Nederland om de impasse rond stikstof en vergunningverlening te doorbreken. Huitema, zelf pachthouder van een akkerbouwperceel in Makkinga en recent terug verhuisd naar IJlst, zet dit initiatief op verzoek van de AgroAgenda Noord-Nederland — een netwerk van vijftig partijen van Staatsbosbeheer en It Fryske Gea tot FrieslandCampina en LTO Noord.

De aanleiding is bekend: zeven jaar knelt de stikstofcrisis infrastructuur en bouwprojecten, en volgens de Algemene Rekenkamer kost die impasse Nederland jaarlijks ongeveer 12–15 miljard euro. Eerdere pogingen om tot een nationaal landbouwakkoord te komen mislukten, onder meer in juni 2023 toen LTO zich terugtrok vanwege voorstellen als een maximumaantal koeien per hectare. Ook de ambitie om de Nederlandse melkveehouderij in 2032 volledig grondgebonden te maken — onderdeel van het nitraatactieprogramma richting Brussel — staat onder druk en verschijnt in conceptteksten niet meer vanzelfsprekend; het huidige minderheidskabinet handhaaft het doel echter formeel.

Huitema rekent erop dat een noordelijk pact meer kans van slagen heeft. Noord-Nederland bezit ongeveer een derde van het Nederlandse grasland maar herbergt slechts een kwart van de runderen; daardoor liggen veel boeren er onder de hectarenorm die landelijke voorstellen problematisch maakte. De AgroAgenda heeft al een gezamenlijke visie ontwikkeld — anders dan bij het nationale traject — en wil concrete afspraken combineren met ruimte voor lokale invulling en innovatie.

Praktisch: Huitema moet een eerste schets van het pact klaar hebben vóór 19 juni; het definitieve akkoord is gepland voor presentatie op 13 november. Naast stikstof komen water, natuur en klimaat op tafel, mede omdat Nederland uiterlijk volgend jaar moet voldoen aan de Kaderrichtlijn Water en de EU-natuurherstelverordening. Minister Jaimi van Essen werkt daarnaast aan een nieuwe landelijke stikstofaanpak die 26 juni bekend wordt gemaakt; Huitema wil daarop aansluiten maar benadrukt dat Noord-Nederland eerst helder wil hebben welke eigen oplossingen en innovaties het wil inzetten.

Kort gezegd is het noordelijke initiatief bedoeld als pragmatische, regiogebonden route om vertrouwen te herstellen, vergunningen mogelijk te maken en tegelijk te voldoen aan Europese milieueisen — met aandacht voor innovatie en lokale maatwerkoplossingen zodat alle betrokken partijen aan boord blijven.