Organiseer met hoogste spoed digitale soevereiniteit Europa | LC commentaar
In dit artikel:
Donald Trump zou Europa zonder geweld kunnen treffen: als hij besluit te straffen, kan hij Amerikaanse clouddiensten voor “national security” afkoppelen, waardoor veel Europese organisaties en diensten plat zouden komen te liggen. Het incident rond Groenland heeft het besef versterkt dat soevereiniteit weinig waard is zonder controle over cruciale infrastructuur — waaronder data‑soevereiniteit.
Voor particulieren bestaan relatief eenvoudige ontsnappingsroutes. Digitale burgerrechtenorganisaties zoals Bits of Freedom geven een stappenplan: vervang Gmail/Outlook door Europese of Zwitserse e‑maildiensten (bijv. Soverin, ProtonMail, Tuta), ruil WhatsApp in voor Signal en zoekmachines/clients voor privacyvriendelijke alternatieven of federatieve platformen als Mastodon. Dat is snel uitvoerbaar en vermindert individuele kwetsbaarheid.
Voor bedrijven, instellingen en overheden ligt de uitdaging veel groter. Hun applicaties, databases en communicatietools zijn vaak eigendom van Amerikaanse leveranciers; overstappen betekent vaak volledige herbouw van systemen, hoge kosten en operationele risico’s. Daardoor blijven vitale sectoren — van banken, ProRail en media tot onderwijs, zorg, UWV en veel overheidsorganen — afhankelijk van Amerikaanse Big Tech.
Kees Verhoeven (Bureau Digitale Zaken) en hoogleraar Lokke Moerel adviseren een tweesporenbeleid. Ten eerste: grootschalig investeren in eigen Europese digitale infrastructuur en diensten die voldoen aan EU‑waarden en wetgeving, zodat capaciteit en innovatie ontstaan. Ten tweede: juridische maatregelen die voorkomen dat Amerikaanse moederbedrijven zeggenschap houden over Europese activiteiten — bijvoorbeeld beheer van datacenters door een bestuur met uitsluitend Europese staatsburgers onder Europese wetgeving. Dat grenst aan onteigeningsgevoelens en is politiek gevoelig, maar volgens de auteurs noodzakelijk om chantagemogelijkheden te verkleinen.
Kortom: individuele keuzewissels helpen, maar om echte digitale soevereiniteit te bereiken is grootschalige, politieke en juridische inzet vereist.