Orbán na 16 jaar verslagen in Hongarije. RUG-hoogleraar Europese Politiek: 'Dit is een revolutie. Ik viel van mijn stoel'
In dit artikel:
Na zestien jaar valt de heerschappij van Viktor Orbán in Hongarije: zijn rivaal Péter Magyar boekte zondag een verrassende en ruime verkiezingsoverwinning. Volgens de voorlopige tellingen gaat Magyars nieuw gevormde partij Tisza richting 138 van de 199 zetels, terwijl Orbáns Fidesz op ongeveer 55 blijft steken. Dit markeert een fundamentele machtswisseling in Boedapest en volgens Pieter de Wilde (hoogleraar Europese Politiek, RUG) toont het aan dat democratische achteruitgang niet onomkeerbaar is.
Wie is Magyar en waarom won hij? Magyar (45) is ooit uit Fidesz voortgekomen en deelt met Orbán conservatieve standpunten over migratie en sociale waarden, maar profileerde zich in de campagne als pro‑Europees en sterk tegen corruptie. Omdat bijna alle media door Orbán‑gezinden worden gedomineerd, koos Magyar voor een fysieke campagne: talloze toespraken in dorpen en steden, soms zeven per dag. Zijn beloften richten zich op het bestrijden van vriendjespolitiek, armoede en het verbeteren van de gezondheidszorg — onderwerpen die leven omdat corruptie en vermogensverschuivingen naar Orbáns kring veel van Europaans en nationaal geld weghaalden van de bevolking.
Welke macht krijgt Magyar en welke uitdagingen liggen er? Met vrijwel een tweederdemeerderheid kan Magyar grondwetswijzigingen doorvoeren en maatregelen van de Orbánperiode ongedaan maken — bijvoorbeeld wijzigingen in het kiesstelsel die het platteland bevoordeelden. Tegelijk is het bestuur dat Orbán naliet diep verankerd: bondgenoten zitten in rechterlijke macht, media, banken en zelfs het presidentschap. Magyar moet die structuren opschonen, een tijdrovende en delicate klus. Ook is hij bestuurlijk nog relatief onervaren; zijn brede parlementaire meerderheidspositie biedt zowel kansen voor hervorming als risico’s van machtsmisbruik.
Wat betekent de uitslag voor Europa? Brussel reageert opgelucht: een minder dwarsliggende Hongaarse regering kan eerder stoppen met blokkades (zoals eerdere vetos op EU‑steun aan Oekraïne). Een belangrijk dossier is de vrijgave van circa 17 miljard euro aan bevroren EU‑steun, gekoppeld aan rechtsstaat‑herstel en anticorruptiemaatregelen. De EU staat voor de lastige taak om enerzijds niet te snel geld vrij te geven zonder echte hervormingen, maar anderzijds de nieuwe regering genoeg steun te bieden om die hervormingen uit te voeren.
De toekomst van Orbán blijft onzeker: hij kan zich terugtrekken, maar ook terugkeren; daarnaast kunnen onthullingen over corruptie naar boven komen nu zijn netwerk onder druk staat. Magyar zal moeten balanceren tussen hard optreden tegen corruptie en het vermijden van een breuk met machtige tegenstanders die zijn hervormingsagenda kunnen frustreren.