Oranje is soms ook rood of geel, en soms lijkt Oranje op het Duits elftal. Vijf opvallende anekdotes over het Oranjeshirt

In dit artikel:

Het nieuwe boek Het Oranjeshirt beschrijft hoe het iconische Nederlandse tenue zich door de decennia ontwikkelde en welke verhalen daaraan vastzitten. Aanleiding is onder meer dat Oranje op het WK al zijn groepsduels in het traditionele oranje thuisshirt speelt; het boek behandelt naast nostalgie ook commerciële kanten en controverses rond shirts, en plaatst dat alles tegen de lange geschiedenis van het nationale elftal (bijna 900 interlands sinds 1905).

Vijf opvallende anekdotes uit het boek:

- Gele overhemden (begin jaren ’60): Oranje verscheen in 1962–63 een paar keer in een opvallend kreukelig geel overhemd met bijpassende broek, zonder leeuw op de borst en met een vreemd, nonchalant uiterlijk. Debutant Klaas Nuninga weigerde zelfs zo’n shirt als aandenken.

- Wit en verwarring (jaren ’70): Het witte uitshirt werd soms ook in thuiswedstrijden gebruikt. Dat leidde in 1972 in Praag tot chaos toen de thuisploeg ook in het wit speelde; er moesten snel blauwe shirts worden gehaald. In 1977 leek Nederland in een thuiswedstrijd zelfs bijna op West-Duitsland: wit shirt, zwarte broek, witte kousen.

- Een allegaartje van merken (jaren ’70): Uniformiteit was niet vanzelfsprekend; in één wedstrijd uit 1975 droegen spelers vier verschillende varianten van het shirt met uiteenlopende Adidas-merken of zelfs afgeplakte logo’s. Keepers droegen vaak clubshirts; Jan Jongbloed bijvoorbeeld had een Le Coq Sportif-trui. Edwin van der Sar reflecteert op zijn carrière en zegt dat spelers weinig inspraak hadden in ontwerpen en dat hij achteraf strakkere, beter passende shirts had gewild.

- Oranje in het rood (1954 en 1963): Twee officiële interlands werden in rood gespeeld. In 1954 tegen Zweden ontbrak de leeuw op het shirt en verloor Nederland zwaar; in 1963 versloeg Nederland Brazilië in het Olympisch Stadion met 1-0 in rood.

- Chinese tekens en uitgelekte opstelling (zomer 2013): Tijdens een tour naar Indonesië en China drukte Nike spelersnamen in Chinese karakters op de shirts. De lokale drukkerij maakte de set, maar lekte ook de opstelling, die daardoor in Peking vroegtijdig bekend was — gelukkig won Nederland die wedstrijd alsnog.

Het boek combineert anekdotes, kledinggeschiedenis en interviews om te laten zien hoe een symbool als het Oranjeshirt zowel voetbalcultuur als commercie weerspiegelt, terwijl sommige betrokkenen (zoals Willem van Hanegem) benadrukken dat het spel zelf de kern blijft.