Opvoeden is geen kunst of kunstje, opvoeding is het beschikbaar zijn voor uw kind
In dit artikel:
Rond de kerst- en nieuwjaarsperiode, toen gezinnen meer thuis waren en er zelfs een paar dagen echte sneeuw viel, zag orthopedagoog dr. Bianca Bijlsma-Smoorenburg hoe veel ouders en kinderen profiteerden van een vertraagd ritme. Die observatie sluit aan bij de opkomst van “slow pedagogy” in kinderopvang en onderwijs: een benadering die pleit voor meer rust, relatiegericht werken en aansluiten op wat kinderen op dat moment bezighoudt.
Slow pedagogy keert zich tegen de druk van vaste leerprotocollen, strakke leerdoelen en het meten van vooruitgang in lijstjes — de zogenoemde “prestatiepijplijn” — omdat dit leidt tot te veel stress en te weinig oog voor de ontwikkelbehoeften van kinderen. In plaats daarvan zetten voorstanders in op het geven van oprechte aandacht, flexibiliteit in het dagprogramma en het benutten van spontane leermomenten (bijvoorbeeld een sneeuwdag gebruiken om samen een iglo te bouwen of glijbanen te maken). Door echt te luisteren naar kinderen en hun interesses te volgen, krijgt leren meer betekenis en ontstaan er kansen voor creatief samen oplossen van problemen.
Daarnaast bevordert deze aanpak sociale vaardigheden en moreel inzicht: door samen te praten over alledaagse situaties leren kinderen rekening te houden met anderen en de gevolgen van gedrag te overzien. Ouders en professionals samen vormen volgens deze stroming de sleutel; als zij consequent samenwerken, maken kinderen zich culturele regels en omgangsvormen gemakkelijker eigen.
Voor thuis betekent het minder nadruk op presteren en meer op een veilige, warme relatie. Ouders worden uitgenodigd om minder te plannen, problemen niet altijd direct op te lossen en kinderen ruimte te geven voor zelfstandig, ongeleid spel. Belangrijker dan succes is waardering voor inzet: dat verlaagt ervaren prestatiedruk en voorkomt stress.
Dr. Bianca Bijlsma-Smoorenburg, orthopedagoog en voormalig senior onderzoeker bij Planbureau Fryslân, benadrukt dat het bij slow pedagogy niet om een nieuw trucje gaat, maar om terugkeren naar de kern van opvoeden: zorgen voor een veilige omgeving waarin kinderen zich prettig voelen en zich op hun eigen tempo kunnen ontwikkelen.