Opgestapte COA-baas Ter Apel ziet dat er in twee jaar niets is veranderd. 'We spelen balletje balletje met mensen, dat moet afgelopen zijn'
In dit artikel:
Johann Velkers, voormalig regiomanager van het aanmeldcentrum in Ter Apel, stapte twee jaar geleden op uit onvrede over de overbevolking: volgens hem is het onverantwoord om structureel meer dan 2.000 mensen op te vangen. Deze week meldde het COA dat in Ter Apel 2.316 mensen verblijven; de poort is nu gesloten en alleen beperkt door bevoegde screening worden mensen binnengelaten (kwetsbaren wel, alleenstaande mannen niet, die op het grasveld buiten wachten).
Velkers beschrijft hoe de drukte leidt tot concrete veiligheidsrisico’s: woon- en recreatieruimtes raken overvol, begeleiders verliezen overzicht, wachtrijen bij eten en sanitair nemen toe en de kans op conflicten en opstootjes groeit. Ook bestond in zijn tijd de situatie dat mensen noodgedwongen op de grond of in portocabins sliepen, locaties die vaak niet voldoen aan brandveiligheid en soms maar één uitgang hebben. Dat was een van de hoofdoorzaken van zijn conflict met de leiding van het COA; hij wilde noodoplossingen vermijden die volgens hem onacceptabel onveilig waren. De toenmalige COA-bestuursvoorzitter ontkent bepaalde aantijgingen over het tegen zijn zin laten slapen van mensen in portocabins.
Daarnaast schetst Velkers een veiligheidsprobleem door een zichtbare groep overlastgevers en criminele asielzoekers die profiteren van de massale toestroom: diepvries- en diefstalincidenten, handel in gestolen goederen via WhatsApp-groepen, en angst onder gezinnen die zich ’s avonds opsluiten. Volgens hem waren er destijds 400–500 actieve overlastplegers; veel gemeenten weigeren hen op te nemen, wat de concentratie in Ter Apel vergroot.
De arbeidsomstandigheden voor COA-medewerkers leiden tot zware belasting: hoog ziekteverzuim (in zijn tijd 9–13 procent), verbale en fysieke bedreigingen en ernstige burn-outklachten — Velkers zelf nam na zijn vertrek vier maanden rust en rapporteert dat meerdere leiders in korte tijd geëmotioneerd of uitgeput uitvielen.
Als korte termijnmaatregelen pleit hij voor snel te vinden slaapplekken — gymzalen, hotels, en bussen naar tijdelijke locaties, zoals eerdere acties naar Stadskanaal, Hoogeveen en Exloo lieten zien. Voor structurele verbetering roept hij gemeenten op hun verantwoordelijkheid te nemen en de Spreidingswet te respecteren zodat asielzoekers gelijkmatiger over Nederland worden verdeeld. Ook moeten criminele en uitgeprocedeerde asielzoekers consequent worden uitgezet, meent hij, omdat zij de publieke opinie en beeldvorming schaden. Velkers bekritiseert bovendien het voortdurende openen en sluiten van noodlocaties: dat frustreert integratie en zorgt dat mensen juist weer van werk en vooruitgang worden beroofd doordat zij telkens verplaatst worden.
Kortom: Velkers waarschuwt dat de huidige situatie in Ter Apel niet alleen mensonvriendelijk maar ook risicovol is voor bewoners en personeel, en dat zowel direct beschikbare opvanglocaties als structurele spreiding en handhaving nodig zijn om de druk te verlichten.