Openlijke FVD-boycots leiden tot ongemak bij lokale partijen: 'We belonen ze met aandacht'
In dit artikel:
In meerdere gemeenten hebben lokale partijen zich deze week uitgesproken tegen elke vorm van samenwerking met Forum voor Democratie (FVD). De stap kwam nadat onderzoekspublicaties in NRC en de Volkskrant onthulden dat meerdere lokale FVD-kandidaten in het verleden banden hadden met extreemrechtse organisaties zoals de Nationale Volks-Unie, Voorpost, Pegida en Erkenbrand. De maatregel wordt vooral genomen in aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen in maart.
Waar en wie: in Amsterdam, Den Haag, Rotterdam en Nijmegen is een meerderheid van de partijen aangesloten bij de boycot; ook in kleinere gemeenten zoals Oisterwijk, Schagen, Utrecht en Amersfoort is samenwerking met FVD uitgesloten. In Den Haag tekenden acht partijen, waaronder de lokale VVD-fractie, een verklaring om geen stukken mee te ondertekenen of anderszins samen op te trekken met FVD. In Amsterdam sloten elf fracties zich aan bij een vergelijkbare verklaring; daar vraagt een deel van de ondertekenaars ook media en debatpodia FVD niet uit te nodigen.
Motieven en concrete gevallen: in Den Haag speelt vooral de kwestie rond Timon Busscher, een FVD-lijsttrekker die eerder in privéberichten extremistische daders zou hebben verheerlijkt. In Amsterdam zorgde de kandidatuur van Reginald Eeckhout, medeoprichter van het door de AIVD als antidemocratisch bestempelde Erkenbrand, voor verontwaardiging. Partijen geven aan dat uitsluiting een signaal is tegen normalisering van antidemocratisch gedachtegoed en willen voorkomen dat zulke kandidaten politiek gewicht krijgen.
Verschillende visies: niet alle partijen vinden alle vormen van uitsluiting wenselijk. VVD en D66 zagen een totale boycot onwerkbaar, maar tekenden wel verklaringen om politieke samenwerking te blokkeren; bij de Amsterdamse verklaring is de mediaboycot het meest controversieel. De SP verzet zich tegen het weren uit het publieke debat en waarschuwt dat zo’n aanpak FVD juist publiciteit kan opleveren. Sommige ondertekenaars geven ook aan dat het aan media-instellingen zelf is om uitnodigingen af te wegen.
Analyse: politicoloog Matthijs Rooduijn stelt dat uitsluiting een geldig normerend instrument kan zijn tegen partijen die antidemocratische opvattingen uitdragen, maar dat de effectiviteit ervan afhangt van de electorale omvang van FVD. Ook waarschuwt hij dat oproepen vanuit de politiek aan media ongebruikelijk zijn; sociale media maken het bovendien makkelijker voor uitgesloten partijen om hun boodschap rechtstreeks te verspreiden.
Kortom: lokale partijen willen voorkomen dat FVD meebeslist of steun krijgt in gemeenteraadszaken, maar over de precieze grenzen van uitsluiting en de rol van media bestaat verdeeldheid.