Opendeurenbeleid blijft 'vet ingewikkeld' thema voor ZuidOostZorg. 'Wij willen niemand meer opsluiten'
In dit artikel:
ZuidOostZorg voert sinds 2024 op al haar dertien locaties een open-deurenbeleid, waarmee bewoners zoveel mogelijk vrij kunnen in- en uitlopen. De maatregel sluit aan op de Wet zorg en dwang (Wzd) uit 2020, met het uitgangspunt ‘ja, tenzij’: deuren blijven open behalve wanneer dat tot ernstig nadeel leidt. Om veiligheid te waarborgen krijgen bewoners die wel naar buiten willen een gps-tracker; bewegingszones worden in overleg met familie en personeel ingesteld en bij overschrijding klinkt een alarm in een app.
De organisatie organiseerde deze week een symposium in Drachten over de praktische uitvoerbaarheid van het beleid. Centraal daarbij stonden vragen over veiligheid, aansprakelijkheid en de rol van mantelzorgers en medewerkers. Regiomanager Marco Posthumus noemde het thema „vet ingewikkeld”, maar benadrukte samen met bestuurder Karine van der Kraan dat vrijheid geen luxe is: „Vrijheid is geen luxe, maar een fundamenteel recht.” Van der Kraan legde uit dat persoonlijke ervaring — het gevoel van opgesloten zitten dat haar opa had toen de deur op slot ging — mede motiveerde om het beleid door te voeren.
In de praktijk vergt het veel voorbereiding: werkgroepen met personeel, gesprekken met familie en ketenpartners (zoals casemanagers dementie), en zelfs afspraken met lokale winkels zodat bewoners niet meteen worden teruggebracht als ze boodschappen doen. Technologie is cruciaal, maar geen oplossing op zichzelf; maatwerk blijft nodig, vooral bij bewoners met probleemgedrag. Onderzoekers van NHL Stenden Hogeschool (Bennie Westra en Yne Fennema) vonden dat de betrouwbaarheid van het gps-systeem toeneemt, maar nog niet perfect is. Wel blijkt dat wie de mogelijkheid krijgt om naar buiten te gaan vaak minder onrustig is.
Belangrijke observaties: het grootste deel van bewoners merkt of wil niet eens dat deuren open zijn en blijft meestal binnen; voor een minderheid betekent vrije toegang een grote kwaliteitsverbetering in het dagelijks leven. Casussen maakten de dilemma’s duidelijk: de ex-bakker Jan Piebe (82) mocht vroeger fietsen, maar na een incident op de snelweg werd zijn fiets afgepakt en vond men met lopen een veilige, plezierige middenweg.
Voor medewerkers betekent het beleid een andere werkwijze: minder planbaarheid en meer aandacht voor afstemming en emotionele belasting. De conclusie van het symposium was dat het vinden van de juiste balans tussen autonomie en veiligheid centraal staat; beleid, technologie en sociale afspraken moeten samen zorgen dat bewoners het leven kunnen leiden dat bij hen past, zonder onnodig opgesloten te worden. ZuidOostZorg loopt daarmee landelijk voorop en benadrukt dat implementatie tijd, afstemming en maatwerk vraagt.