Op drift geraakt door honger is het te hopen dat je iemand tegenkomt als Antonie

In dit artikel:

Lieke Kézér reconstrueert in haar roman Karel, Károly het leven van haar grootvader, die als elfjarige in 1920 vanuit het hongerige, door het Verdrag van Trianon getroffen Hongarije naar Nederland werd gestuurd. Waar veel mensen de Hongaarse vluchtelingen na 1956 kennen, wijst Kézér op oudere, minder bekende kindertransporten: gezinnen die door werkloosheid, chaos en voedseltekorten kinderen tijdelijk naar het buitenland lieten gaan om aan te sterken — een afscheid dat voor Károly uiteindelijk definitief werd.

Het boek is chronologisch opgebouwd in zeven jaartallen en begint met de moeder Anna, die samen met haar man Manó zes kinderen moet zien te voeden. Uit wanhoop stemmen ze toe hun zoon naar Nederland te laten vertrekken. Károly komt op een boerenbedrijf in Brabant terecht, in een mannenhuishouding waar vooral de vriendelijke Antonie hem steun en een thuisgevoel biedt. Kézér laat zien hoe die band zijn leven bepaalt.

Károly keert slechts één keer terug naar Hongarije, in 1938 om documenten te regelen voor zijn huwelijk, en hoort daar dat zijn kleine broertje aan longontsteking is overleden — nieuws dat zijn opgeborgen woede en zwijgzaamheid weer losmaakt. Als volwassene wordt hij een stilgeaard boer, die liefde vooral in daden toont; in 1944 biedt hij onder meer onderdak aan een Joods gezin. Omdat Kézérs grootvader zelden over zijn verleden sprak, moest zij veel aanvullen met verbeelding en empathie, wat volgens de recensie resulteert in een geloofwaardige, beeldende vertelling.

De roman behandelt thema’s als liefde en verdriet, moederschap, eenzaamheid en erkenning, en legt een brug naar hedendaagse vluchtelingenverhalen — met de wens dat noodlijdenden ook voor hen een Antonie vinden. Titel: Karel, Károly; auteur: Lieke Kézér; uitgever: Arbeiderspers; prijs: €23,99.