Ook 's nachts is het luidkeels lente in de duistere, kletsende vogelplas van boer Murk in Wommels
In dit artikel:
In het natte Gruttoland bij Wommels is de nacht allesbehalve stil: grutto’s, wulpen, kokmeeuwen en andere weidevogels vullen het donker met continu geroep en gesnater. Vogelboer Murk Nijdam en onderzoekers hebben vastgelegd hoe levendig het wordt zodra de schemer inzet; de Tsjechische geluidsonderzoeker Ondrej Belfin nam bij Nijdams plasdras duizenden uren op en telde dat er soms elke drie seconden een grutto van zich liet horen. Belfin onderscheidde eerder 27 à 28 verschillende gruttogeluiden — variërend van roepende ontmoetingssignalen tot bijna mekkerende klanken — waarmee vogels elkaar na de winterse afzondering terugvinden en hun paarbanden verstevigen.
Op een winderige vrijdagavond zitten observatoren in een hut en zien schimmen over het water bewegen; Murk schat tussen de 100 en 200 grutto’s in de plasdras tijdens die nachtelijke telling, al staat er later in het jaar een veelvoud aan vogels in het gebied: inmiddels zouden zo’n 2.000 watervogels aanwezig zijn. Naast grutto’s zijn er bergeenden, enorme aantallen kokmeeuwen — die als “geesten in de lucht” overkomen — en de forse wulpen, die met hun trillende roep het nachtelijke koor versterken. Autokoplampen op de provinciale weg N359 steken slechts kleine gaatjes in die vogelwereld; hier bepalen de vogels het ritme.
Een opvallende vondst: de grutto met de naam Lyts_Brewaer, die op 20 mei 2021 een zender kreeg, levert sinds december 2021 geen zendsignaal meer — vermoedelijk defect — maar is toch teruggevonden door een vogelaar die de kleurringen herkende. Dit illustreert hoe ring- en zendonderzoek verbindingen tussen overwinteringsgebieden en broedplaatsen in kaart brengt.
In juli 2022 droeg Nijdam zijn land over aan het Agrarisch Natuurfonds Fryslân. Gruttoland Wommels is het eerste door het fonds verworven weidevogelproject; Tjerkwerd volgde en Ljippelân Workum is in ontwikkeling. Bezoekers zijn welkom op de open dag (zaterdag 28 maart, 10.00–16.00 uur); het bezoekerscentrum ligt aan de Slachte 4A in Wommels.