Ook al wordt het 'bijbaantje' zwaarder en uitdagender, raadsleden laten zich niet stoppen
In dit artikel:
Uit de LC Raadsledenenquête, uitgevoerd door Enigma Research begin februari onder alle 408 zittende raadsleden in de provincie, vullen 162 politici de vragenlijst volledig in (40%). De uitslag toont vier duidelijke observaties: het werk van raadslid is zwaarder, uitdagender, bedreigd door externe invloeden en toch nog steeds waardevol — en dat verklaart waarom velen willen blijven.
Zwaarder werk: raadsleden besteden gemiddeld 17 uur per week aan hun raadstaken, bovenop vaak een betaalde baan (tweederde combineert raadswerk met gemiddeld 34 uur betaald werk). Zes op de tien ervaren een gemiddelde werkdruk, de overige vier een hoge belasting. Vooral wie acht jaar of langer actief is, ziet de taken en verantwoordelijkheden in de loop der jaren toenemen.
Uitdagender politieke agenda: lokale politiek kreeg te maken met hete thema’s — van de Spreidingswet en stikstofproblematiek tot woning- en energiecrises en dreigende bezuinigingen — waardoor het raadswerk complexer, belangrijker en taaier is geworden.
Bedreigingen van buitenaf: het grootste knelpunt is de druk van het Rijk; veel raadsleden voelen zich steeds meer uitvoeringslaag van landelijke besluiten en vrezen verlies van lokale autonomie. Polarisatie in de samenleving wordt ook breed gezien als schadelijk: ruim driekwart meent dat verharde discussies en schurende toon de kwaliteit van lokaal bestuur aantasten en het vertrouwen ondermijnen. Als oorzaken worden nationale politiek en sociale-media-algoritmes genoemd.
Toch waardevol en veerkrachtig: ondanks de druk geven raadsleden zichzelf gemiddeld een 7,2 (iets hoger dan in 2022). Coalitieleden rapporteren een hoger cijfer dan oppositieleden; ervaring correleert met meer tevredenheid. Acht op de tien deelnemers zegt dat hij of zij zich weer verkiesbaar zou stellen: veelal omdat het werk energie geeft en nog niet af is. Genoemde successen variëren van concrete lokale beslissingen (zoals het tegenhouden van een groot azc of het invoeren van zondagsopenstelling) tot het realiseren van woningbouwprojecten.
Financiën en deelname: meningen over de vergoeding verschillen; de helft vindt die voldoende, een derde te laag. Voor 2026 varieert de maandvergoeding in de provincie van circa €1.300 (gemeenten <40.000 inwoners) tot ca. €2.200 in Leeuwarden.
Kortom: het raadslidmaatschap in Fryslân is intensiever en politiek zwaarder geworden, maar blijft voor velen een betekenisvolle en motiverende taak ondanks toenemende externe druk.