Onderwijs en 'verplaatsingskunde' tegen antisemitisme: bevraag je eigen opvattingen en verplaats je in de ander

In dit artikel:

Sinds de Hamasaanval op 7 oktober 2023 en de daaropvolgende Israëlische acties voelen veel Joodse Nederlanders zich onveiliger; politieontvangsten van antisemitisme stegen van ruim 500 voor die datum naar bijna 900 daarna. Eddo Verdoner, Nationaal Coördinator Antisemitismebestrijding, noemt het zorgwekkend en vreest dat dergelijke haat structureel wordt. Het begin van 2026 bood weinig verlichting: recent waren er aanslagen op een synagoge in Rotterdam en een Joodse school in Amsterdam, en het Joods monument in Meppel werd beklad.

Minister van Justitie en Veiligheid David van Weel waarschuwt in een brief aan de Tweede Kamer dat antisemitisme een ernstige aantasting van de democratische rechtsstaat is en de maatschappelijke deelname van Joden bedreigt. Tegelijk tonen ontwikkelingen in Frankrijk hoe lastig het is om grenslijnen te trekken: een wetsvoorstel dat kritiek op Israël mogelijk als antisemitisme kon aanmerken werd ingetrokken omdat dat vrijheid van meningsuiting zou aantasten.

In Nederland kwam het rapport van de taskforce Antisemitisme — Gevangen in vrijheden — in het parlement. Minister Rianne Letschert beloofde extra middelen voor onderwijs over Joods leven. Schrijver Adriaan van Dis benadrukte bij de Werkconferentie Holocausteducatie dat verhalen en het aanleren van ‘verplaatsingskunde’ (inleven in andermans trauma’s) essentieel zijn om vooroordelen op de lange termijn te verminderen, hoewel onderwijs alleen het probleem niet onmiddellijk oplost.