Oekraïne probeert uit alle macht aanvallen op energiecentrales te voorkomen
In dit artikel:
Begin januari, langs de oostelijke frontlinie van Oekraïne, volgde de Leeuwarder Courant een kleine luchtafweereenheid die met handbediende en op afstand gevlogen kleine drones probeert enorme Russische shahed-aanvallen te dwarsbomen. De ploeg opereert vanuit een uitgegraven bunker tussen bosjes op besneeuwde akkers: geïmproviseerde isolatie tegen de vrieskou, een trap de grond in en binnen enkele monitoren waarop het luchtruim en de bewegingen van vijandelijke vliegmachines in realtime worden gevolgd.
Sinds oktober 2022 heeft Rusland Oekraïne bijna dagelijks bestookt met in groten getale ingezette shahed-drones — oorspronkelijk van Iraanse makelij — vaak gecombineerd met raketten en kruisraketten. Die zweefbommen of kamikaze-drones hebben explosieve koppen van rond de 50 kilo en richten grote schade aan aan woonblokken, elektriciteitsnetten en energiecentrales. De schoksgewijze en massale aanvallen leiden tot langdurige stroomuitval en gebrek aan verwarming, juist in een van de strengste winters met temperaturen tot min 20 graden.
De beschreven eenheid werkt met verkenningsdrones die op lage hoogte over landbouwgrond en weggetjes sturen om activiteit bij de frontlinie te detecteren, terwijl operators via virtualrealitybrillen meekijken met de camerasignalen. Het laten opstijgen en binnenhalen van zo’n drone is bijzonder risicovol: Russische spionagedrones kunnen lanceringlocaties zien en beschieten. Naast de verkenningsvluchten is er de permanente paraatheid om shaheds te onderscheppen. Dat vereist gespecialiseerde training: een luchtafweerdronenpiloot volgt ongeveer zes maanden opleiding, tegen gemiddeld vijf weken voor reguliere frontpiloten, omdat het raken van snel bewegende, relatief kleine doelen in de lucht veel complexer is dan statische gronddoelen. Modernere shahed-varianten met straalmotoren verhogen die moeilijkheidsgraad verder.
Oekraïne zet meerdere middelen in om de aanvallen te pareren: mobiele wapenplatforms met mitrailleurs op pick-ups, elektronische jamming, straalvliegtuigen zoals F-16’s en het inzetten van kleine drones om de vijand te jagen. Toch blijven de aantallen overweldigend: volgens de krant stuurde Rusland in 2025 naar schatting meer dan honderdduizend shahed-drones op Oekraïne af, plus nog eens ongeveer 2.400 raketten verspreid over het land; de VN registreerden 2.514 burgerdoden. In 2026 zette Rusland de luchtaanvallen voort, met als gevolg dat grote delen van Oekraïne dagelijks te maken hebben met black-outs en koude huizen.
De reportage schetst een beeld van routinematig en gevaarlijk werk in bittere kou: teams die beurtelings dagen achtereen op uitkijk staan, batterijen wisselen en wachten op de volgende opdracht — verkenning of onderschepping — terwijl de lange frontlinie van ongeveer 1.200 kilometer steeds opnieuw onder vuur komt te liggen.