Nynke-Rixt Jukema doet tegenwoordig in Denemarken het licht uit. 'Wa hie dat tocht?'

In dit artikel:

Architect Nynke‑Rixt Jukema, die drie jaar geleden met haar gezin naar Denemarken vertrok, is opnieuw betrokken bij de beweging voor duisternis in het Waddengebied nadat documentairemaker Thom Verheul haar afgelopen nazomer opbelde. Verheuls film, die deze week in Musikhuset in Esbjerg in première ging tijdens de trilaterale Waddenconferentie, bracht Jukema weer bij haar vroegere Dark‑Sky‑initiatieven.

Jukema begon vijftien jaar geleden met Feel the Night nadat sterrenkijker Wim Schmidt haar wees op de bijzondere duisternis langs de Nederlandse kust. Het project had brede steun — van gemeenten, provincies en havens tot Defensie en ProRail — en droeg bij aan Leeuwarden als Culturele Hoofdstad 2018. Toch werd Feel the Night later uit het programma geschrapt en verdwenen subsidies, waarna uitvoering stokte ondanks eerder draagvlak op de waddenconferentie van 2018.

Ondanks die tegenslag zijn elders langs de Waddenkust en op de eilanden meerdere kleinschalige duisternis‑initiatieven opgekomen: havens in Den Helder en Lauwersoog fungeren inmiddels als voorbeelden, terwijl op andere plekken (zoals Den Oever) slecht gekozen verlichtingsmasten problemen veroorzaken. Ook het stadionlicht van Cambuur levert grote lichtvervuiling op die ver buiten Fryslân zichtbaar is.

Voor Jukema is de verrassing dat hetzelfde bewustzijn nu ook in Denemarken groeit. In Svendborg en op eilanden als Mandø, Anholt, Ærø en Langeland wordt gewerkt aan Dark Sky‑ideeën; havenmedewerker Karen Sandrini nam het initiatief voor Mandø nadat ze was geïnspireerd op de Waddenconferentie. Jukema pleit er uiteindelijk voor dat niet alleen losse parken, maar het hele Waddengebied als donker natuurgebied wordt benaderd — een ambitie die nu, mede dankzij de documentaire, weer nieuw leven krijgt.