Nynke Laverman is benieuwd naar wat de eik te vertellen heeft, over de verbinding met de natuur. 'It is der allegearre al'
In dit artikel:
Nynke Laverman bouwt met Oak voort op het milieuthema van haar vorige project Plant, maar verschuift van verbijstering naar herstel: niet langer alleen de schok over wat we de natuur aandoen, maar een zoektocht naar hoe de relatie met bijvoorbeeld een eik weer kan worden hersteld. Oak verschijnt zowel als album, voorstelling en podcastreeks.
Voorbereidend op het project onderging Laverman een vision quest in Andalusië: vier dagen alleen in ruig terrein, zonder eten, alleen water en een slaapzak. Die confrontatie met de elementen leverde een ander perspectief op dan bij Plant. In plaats van cynisme over de mensheid vond ze een opener, hoopvoller narratief. De natuur zelf bleek volgens haar het antwoord te dragen op de vraag welk verhaal nu verteld moet worden; Laverman wilde negatieve energie niet doorgeven aan de volgende generatie en koos bewust voor een mildere, verbindende toon.
Samen met partner en muzikant Sytze Pruiksma onderzocht ze hoe je die intimiteit met de natuur op het podium kunt vangen. Een vroege uitvoering op Oerol speelde letterlijk tussen eiken, met publiek en spelers onder vier monumentale bomen. Muziek en omliggende geluiden — zelfs wind en zonlichtbewegingen — werden zodanig ingezet dat toeschouwers aandacht kregen voor de aanwezige natuur: vogelgeluiden leken ‘mee te doen’ zodra de zaal zich op andere klanklagen richtte.
Voor de theaterversie werken ze in een zwart doekendecor aan een kunstmatige natuurervaring. Sytze integreert surround-opnamen van vogelgeluiden (onder andere van Terschelling) en videoprojecties die niet letterlijk landschap tonen maar atmosferische sferen oproepen. Het centrale decor is een grote schijf die een dwarsdoorsnede van een eikenstam voorstelt — symbolisch voor de eeuwenoude band tussen mens en boom.
De eik fungeert bewust als symbool: heilige boom in veel culturen, ooit nauw verbonden met de mens maar in de loop der tijd verdrongen door monotheïstische religies (een verwijzing naar het omhakken van de Donar-eik door Bonifatius wordt gemaakt). Laverman wil die vergeten vriendschap met het overige leven opnieuw zichtbaar maken en luisterend reageren op wat de natuur te bieden heeft.
Muzikaal is Oak experimenteel en intiem: opnames in hun studio in Weidum gebruiken close miking, vilt en kneedgum tussen pianodraden, dulcimer, kalimba en ruime galm. Veel nummers zijn improvisatorisch van aard en duren opvallend lang (10–23 minuten), waardoor ze loskomen van traditionele liedstructuren en een ander tijdsgevoel oproepen — de menselijke lineaire tijd tegenover de cyclische tijd van de natuur. De voorstelling pleit ook voor vertraging en het zoeken naar nieuwe, intuïtieve maatschappelijke vormen.
Praktische informatie: Oak is eigen beheer van Nynke Laverman en wordt live vertoond op uiteenlopende Friese en Groningse podia (onder meer De Lawei Drachten, Stadsschouwburg Groningen, Harmonie Leeuwarden, Posthuis Heerenveen en Theater Sneek in maart–mei).