Nieuwkomer Roemenië voorbeeld bij invoering nieuwe technische snufjes
In dit artikel:
De open Schengengrenzen functioneren grotendeels goed, maar problemen ontstaan zodra lidstaten weer controles aan binnengrenzen invoeren. Donderdag vergaderen de Europese ministers van Binnenlandse Zaken en Justitie in Luxemburg over het jaarverslag 2026 van het Schengengebied — een debat dat duidelijk maakt hoe gevoelig migratie kwesties de samenwerking maken.
Interne grenscontroles zijn in principe in strijd met Schengenrecht en vaak onnodig. Nederland heeft toegezegd deze controles te beëindigen; Duitsland doet dat nog niet, ondanks een uitspraak van een Duitse rechter. Die handelwijze levert praktisch ongemak op, zoals verkeersopstoppingen op de Nederlands-Duitse grens bij Enschede en Venlo, die vakantiegangers hun plezier kunnen ontnemen. Een politieke verklaring voor het Duitse beleid is de opmars van de extreemrechtse AfD en de daaruit voortvloeiende harde toon tegenover migranten, waardoor asielzoekers in publieke opinie en beleid een lagere status krijgen — volgens de auteur in strijd met Europese grondrechten.
De Europese Commissie kan lidstaten niet dwingen zich aan de spelregels te houden; haar bevoegdheid beperkt zich onder meer tot het tijdelijk toestaan van grenscontroles in uitzonderlijke situaties (maximaal een half jaar). Er is geen Europese ‘politiemacht’ om ministers die overtreden te arresteren, waardoor handhaving een zwak punt blijft. Wel presenteert de Commissie alternatieven in het Schengen-rapport: meer vertrouwen en overleg tussen buurlanden, gerichte politieacties binnen eigen territorium en het inzetten van nieuwe instrumenten die nu worden ontwikkeld. Roemenië wordt als positief voorbeeld genoemd vanwege innovatieve aanpakken.
Het artikel wijst ook op het economische aspect: herintroductie van binnengrenscontroles ondermijnt de vrije interne markt, juist nu de EU werkt aan verdieping van die markt na adviezen van onder anderen Mario Draghi en Enrico Letta. In Nederland is vrij verkeer al zo’n veertig jaar normaal; recente nationale maatregelen — deels beïnvloed door politieke partijen als de PVV en beleidsvoorstellen zoals de Asielnoodmaatrelenwet — zorgden voor terugkeer van controles en politieke controverse.
Als concrete verbetering noemt de Commissie het vorig jaar ingevoerde Entry/Exit System (EES): een omvangrijk IT-systeem voor registratie bij de buitengrenzen dat volgens Brussel al goed functioneert en bijdraagt aan snelle en efficiënte controles. Tijdens het JBZ-beraad kunnen ministers als Van Weel en Van den Brink instemmen met deze voorstellen om Schengenpraktijken te moderniseren en tegelijk de open grenzen te respecteren.