Nieuwe koolstofheffing raakt kwetsbare huishoudens extra hard, overheid moet ingrijpen | LC commentaar

In dit artikel:

De uitbreiding van de Europese koolstofheffing (ETS2), die in 2028 ingaat, dreigt onevenredig veel pijn te doen bij de kwetsbaarste huishoudens in Nederland. Het Planbureau voor de Leefomgeving waarschuwde dat de overheid waarschijnlijk te weinig tijd heeft om deze groep adequaat te compenseren voordat de heffing ingaat. Op dit moment kampen ruim een half miljoen huishoudens met energiearmoede (meer dan 10% van hun inkomen gaat op aan verwarming en elektriciteit); daarnaast valt ongeveer een miljoen huishoudens net buiten die definitie maar lopen zij wel risico op forse extra lasten (volgens TNO en CBS).

ETS2 breidt het bestaande emissiehandelssysteem — waar grote industriële verbruikers al twee decennia rechten kopen om CO2 uit te stoten — uit naar leveranciers van energie voor woningen en transport. Daardoor stijgen straks de kosten van gas en elektriciteit en worden die extra kosten door energieleveranciers doorberekend aan consumenten. Voor huishoudens kan dat neerkomen op 10–70 euro extra per maand voor verwarming; benzine zou 10–30 cent per liter duurder kunnen worden. Wie een goed geïsoleerd huis en een elektrische auto heeft, wordt veel minder hard geraakt.

De maatregel past in de poging van de EU om uitstoot omlaag te brengen nu de huidige inspanningen onvoldoende zijn om de klimaatdoelen te halen; zonder meer ingrijpen blijft een wereld van circa 4°C opwarming realistisch volgens recente bijstellingen. Tegelijkertijd is het cruciaal dat de beschikbare EU-gelden voor kwetsbaren ook effectief bij de juiste huishoudens terechtkomen. Als dat niet lukt, groeit de ongelijkheid en loopt het draagvlak voor klimaatbeleid gevaar. Het kabinet krijgt daarmee de uitdaging om snelle, gerichte compensatie en uitvoerbare beschermingsmaatregelen te regelen.