Nieuw Europees migratiepact gaat 12 juni in en moet leiden tot deze veranderingen. 'Als het werkt komen kansarme asielzoekers nauwelijks nog in Ter Apel'
In dit artikel:
Het nieuwe EU Asiel- en Migratiepact treedt binnenkort in werking (na 12 juni) en beloofde grondige verandering in de manier waarop Europa met asielaanvragen omgaat. Kern: aanmeldingen worden voortaan bij de buitengrenzen in afgesloten centra snel gescreend (binnen zeven dagen) en op basis van kansrijkheid in twee sporen geplaatst. Landen met een Europees erkenningspercentage onder circa 20% leiden tot een grensprocedure met vrijheidsbeperking en snelle afhandeling (doorgaans binnen drie à vier maanden, inclusief beroep). Aanvragers uit landen met hogere erkenningspercentages doorlopen een reguliere procedure met bewegingsvrijheid van maximaal zes maanden; overbelasting kan leiden tot herverdeling binnen de EU.
Wie, waar en wanneer: asielzoekers die na 12 juni in Europa aankomen — bijvoorbeeld op Griekse eilanden of op Nederlandse aanmeldlocaties zoals Ter Apel — vallen onder deze regels. Een veelgehoorde illustratie uit het artikel: Marwan (Egypte) krijgt een grensprocedure, Mona (Soedan) een reguliere procedure. Alleenstaande minderjarigen blijven grotendeels buiten de grensprocedure, maar gezinnen kunnen wél in afgesloten centra belanden, wat zorgen oproept bij hulporganisaties.
Waarom dit pact? De EU wil ‘asielshoppen’ tegengaan, de druk eerlijker verdelen en mensensmokkel en het ‘businessmodel’ rond asiel inperken. Terugkeerbeleid wordt aangescherpt, onder meer met plannen voor terugkeerhubs buiten de EU. Om solidariteit af te dwingen bestaat er flexibele solidariteit: lidstaten die geen mensen overnemen, kunnen financieel bijdragen (ongeveer €20.000 per niet-opgenomen asielzoeker) of praktische steun leveren; Nederland zet voorlopig vooral op geld en hulp.
Kansen en knelpunten: Europarlementariër Jeroen Lenaers (CDA) verwelkomt het pact en verwacht dat mensen met weinig kans grotendeels aan de buitengrens blijven — “Bij weinig kans op asiel blijft iemand aan de buitengrenzen.” Kritische geluiden, onder meer van Europarlementariër Tineke Strik (Groenen/PRO), waarschuwen dat uitvoering tekortschiet: eerdere ‘hotspots’ op Griekse eilanden bleken chaotisch, met achterstanden, gebrek aan rechters, advocaten en menswaardige opvang. Als termijnen niet worden gehaald, verliezen mensen hun vrijheidsbeperking en kunnen ze doorreizen, waardoor het prikkelprobleem blijft bestaan.
Fundamentele vraag blijft: lukt het de EU om uitvoering, solidariteit en mensenrechten te combineren? Zonder degelijke uitvoering, voldoende opvangcapaciteit en betrouwbare terugkeermechanismen kan het pact op papier blijven — met blijvende druk op plaatsen als Ter Apel en controverse over de prijs die Europa bereid is te betalen.