Nederlands in het hoger onderwijs? Deze docent uit Franeker was de eerste die het durfde: hij heeft nog altijd gelijk

In dit artikel:

Everwinus Wassenbergh werd in 1797 benoemd als de eerste hoogleraar Nederlandse taalkunde in Franeker omdat hij vond dat studenten te weinig van hun eigen taal begrepen. Als docent Grieks voelde hij zich sterk verbonden met de talen en de geschiedenis van Friesland en de Nederlanden en behandelde in zijn colleges ook Fries. Zijn inzet droeg bij aan het opwaarderen van het Nederlands als wetenschapstaal.

De auteur betreurt dat die aandacht voor moedertaal nu grotendeels is verdwenen: Engels domineert het onderwijs en het publieke domein, waardoor veel studenten moeite hebben zich in het Nederlands goed te formuleren en vaak bij vaktermen naar Engelse woorden grijpen. Recent maakten Stine Jensen, Lotte Jensen en Ronald van Raak in NRC vergelijkbare zorgen, en er wordt gewezen op het verlies van culturele en taalkundige veelvormigheid binnen de EU.

In Friesland is de situatie dubbel: Engels tekent het straatbeeld, maar Fries wint ook terrein (voorbeeld: het verkeersbord met “fytspaad”). De vraag rijst wie zich nog inzet voor het Nederlands nu Friesactivisten hun taalclaims zichtbaar maken. Het artikel spoort onderzoekers en instellingen aan om bij de 200ste sterfdag van Wassenbergh in december zijn ideeën te herdenken en de maatschappelijke gevolgen van de anglicisering — onder meer via sociale media, AI en internationaal onderwijs — beter te analyseren. Als hoger opgeleiden het contact met hun moedertaal verliezen, dreigt een kloof met lager opgeleiden die juist afhankelijk zijn van Nederlands of Fries.